Cap. 1 - NASCENTIA DEL CIVILISATION
Le homine non-civilisate vive per collection de bacas, fructos,
per chassa e per pisca. Le neolitic invention del agricultura,
le domestication et elevation de animales significa un
revolution del economia primitive de collection e chassa: Le
homine deveni collaborator e meliorator del natura, in vice de
remaner solmente un exploitator e parasito.
Post le revolution agricultural-pastoral, le nascentia del
civilisation maxime importante in le humanitate, proque le
civilisation forni le fundamento, super le qual le
developpamento spiritual e material del humanitate pote facer
grande progresso.
Le prime civilisationes es producte per le grande racia blanc.
Le altere grande racias, le mongol e le negroide, non habe
parte in le prime developpamento del civilisation. Le
mongolicos comencia haber parte, quande illes migra in le
paises habitate per le grande racia blanc. Le negros, isolate
in Africa per le deserto Sahara al nord, e del resto per le
oceano, non ha parte in le origine del grande civilisationes,
ben que illes habeva culturas remarcabile.
Le GRANDE RACIA BLANC include tres typos: le racia blonde con
testa longe, ex le grande planas del nord, le racia alpin o
armenoide, con testa ronde, ex le montanias; le racia
mediterran, con capillos obscur e testa longe, ex le planas
del sud: egyptianos, semiticos, grande parte del population de
Grecia, Italia, Espania etc.
Le INITIO DEL HISTORIC EPOCA DE UN CIVILISATION es le
production de DOCUMENTOS SCRIPTE, que transmitte a nos lor
linguas. Le SCRIPTURA es un sistema de notationes super
material durabile: discos de argilla, papiro, pergamena. Le
scriptura es un speculo permanente de civilisation e de su
lingua, e ha plus grande effecto pro stimular le progresso del
civilisation, que non importa qual altere invention durante le
carriera del homine.
Secundo le evidentia archeologic, le prime civilisationes son
nate in le Medie Oriente: in JERICHO, in le valle del Jordan -
e in Sumeria, in le valles del Tigris e del Eufrate. Le
civilisation de JERICHO emerge dece a dece-due mille annos
ante Christo. Possibilemente le civilisation de Sumeria es
stimulate per Jericho. Totevia le arte de ceramica non es
inventate in Jericho, ma es venite a Jericho ex un altere
pais - dunque existeva un civilisation al minus contemporan con
Jericho, ma tecnicamente plus avantiate, probabilemente in
Sumeria. Le civilisation de Egypto es stimulate per Sumeria.
Assi le rota pro vehiculos e pro facer ceramica, es inventate
in Sumeria 3500 a.C., contra que le rota appare in Egypto
verso 1600 annos a.C.
Le plus antique SCRIPTURAS sumerian et egyptian appare 4000
a.C. Le civilisationes de INDIA e CHINA es multo plus juvene.
Le plus antique scripturas chinese data de 1500 annos a.C. Il
es multo probabile, que le civilisationes de India e China es
stimulate per Sumer et Egypto; non pote esser un accidente,
que le cultura de campos de grano e le elevation de bestial
seque, in India e in China, le sumerian-egyptian sistema
economic.
Le plus importante pais pro le nascentia del civilisation (e
del linguas) es le Crescente Fertile: un marca semicircular,
como un crescente aperte al sud, imbraciante le parte
septentrional del steppa semi-desertic de Arabia.
Le Revolution neolitic: le introduction del agricultura, le
domestication et elevation de animales, le prime industrias de
ceramica, de textura e de metallurgia, es facte in le Crescente
Fertile. In le antiquitate, le ala oriental del Crescente
Fertile contine Sumeria; le parte septentrional contine Syria,
Palestina e Fenicia. Le steppa semi-desertic de Arabia,
imbraciate per le Crescente Fertile, habeva herba in parte
pluviose del anno, et era habitate per non-civilisate tribos
semitic: akkadianos, amoritas. arameos, caldeanos etc., que
pasturaca lor greges.
Ora, qual es le essentia del processo de civilisation?
Le responsa es, que le practica de certe occulationes,
specialmente del metallurgia e del scriptura, require
specialistas. Pro facer possibile, que ferreros e scribas pote
dedicar lor total tempore e labor a lor specialitates, illes
debe esser liberate del carga de producer alimento pro se e
pro lor familias. Quando le productivitate del travaliatores
agricole augmenta a un nivello sufficiente pro alimentar tote
le communitate incluse le specialistas, qui non produce
alimentos, alora le specialistas pote laborar solmente pro
producer lor productos special. Ora, un societate, in le qual
un minuscule parte del population es liberate del carga de
producer alimentos e dunque labora como specialistas, tal
societate es entrate in le processo del civilisation. Le effecto
specific del civilisation es le division del labor. Nunc
specialistas, laborante solmente in lor campos particular,
inventa instrumentos, per le quales le productivitate del
labor agricole augmenta e deveni plus fructuose. Assi, sempre
minus labor agrari es necesse pro le alimentation del
communitate, si que un sempre plus grande numero del homines
pote devenir specialistas. Le processo de civilisation es le
liberation progressive de un parte crescente del humanitate ab
le production de alimentos e, in le mesme tempore, le
dedication de un parte crescente del humanitate a labores
specialisate. Le proportion inter le numero de agricultores e
le numero de specialistas es le indice numeric del progresso
del civilisation.
Le augmento del productivitate agricole es possibile ubi on pote
facer le terra ultraproductive per medio de drainage et
irrigation - dunque in le profunde humus alluvial del valles
del grande fluvios: Tigris, Eufrate, Nilo, Indus, Yangtse.
Este valles era anteriormente paludes inhospitabile, coperte de
jungla. Le bonification o melioration de tal immense paludes
es le plus grandiose interprisa del homine antique. Le
successo del interprisa (le fortissime auqmento del production
agricole) ha create le prime grande civilisationes in SUMERIA,
EGYPTO, INDIA e China. Le developpamento del melioration es
rendite possibile per le labor de specialistas, qui ha
constructe le instrumentos de drainage e de irrigation. Le
ultra-productivitate non solo procura alimentos pro le tote
communitate, ma permitte tamben un exportation considerabile,
dunque un major excambio commercial.
Contacto commercial inter communitates parlante linguas
differente es sempre accompaniate per excambio linguistic,
perque le commerciante debe parlar con le cliente.
Alcun scriptores religiose data le creation del mundo 4000
annos a.Cr. De facto, le prime grande civilisation, Sumeria,
emerge justemente 4000 annos a.Cr. Evidentemente le scriptores
antique ha concepte le initio del civilisation como le initio
del mundo. Le localisation biblic del Jardin de Eden
corresponde exactemente al pais fertilissime inter Tigris e
Eufrate.
Cap. 2 - SUMERIA, MATRE DEL CIVILISATIONES
Le prime grande societate civilisate emerge in le valleas de
Tigris e del Eufrate, in le planos de SHINAR (= SUMER),
mentionate jam in le Vetere Testamento (Genesis 10,10) in le
parte sud-est del Irak hodierne, ca. 4000 annos ante Christo.
SUMER era habitate per le sumerianos, un populo del typo alpin
(non-semitic) proveniente ex le alte plano detra le Crescente
Fertile. Illes bonifica le paludes circa le imbuccatura del
Tigris e del Eufrate; extende le bonification sempre plus al
nord e occupa le tote plano que pois es nominate "SUMER". Le
plano habeva pochissime pluvia. Irrigation era indispensabile
pro le agricultura, que nunc da recolta abundantissime, ver
fonte de ricchessa pro Sumer. Le sumerianos possedeva tamben
BESTIALES, aratros tracte per boves, apparatros pro seminar,
carros tracte per asinos etc. Sumerianos faceva utensiles de
cupro. Nos ha evidentia archeologic, que in circa 2500 a.Cr. in
le vallea de Tigris-Eufrate, le production de grano era
octanta-sextuple del semine. Un societate bastante grande, con
agricultura talmente efficiente es capace de supportar un
minoritate non-agricole, que son libere pro usar lor tempore a
inventar, projectar, manufacturar et administrar, si que
artes, scientias et institutiones pote esser create. Le novitate
e le brillantia del civilisation de Sumer face lo un potente
magneto de attraction pro omne populos circumstante, si que le
sumerianos initia un movemento de convergentia cultural inter
le populos finora cultural- e linguisticamente differente.
Anteriormente existeva solo le minuscule civilisation de
JERICHO, pionero sin grande potentia attractive. SUMER es le
prime civilisation, in le qual un grande numero de homines
participava in le mesme economia, tecnologia, structura
social, lingua, religion et etica.
Le radiation de este potente civilisation expande ultra le
limites de SUMER. Le characteristica del grande civilisationes
es lor capacitate de expansion. Le civilisation de Sumer
conquire su plus proxime vicinos verso nordwest, le
akkadianos, nonobstante le barriera lingual: Le lingua akkadian
es semitic e ha nulle affinitate al lingua sumerian. Ultra
Akkad, le civilisation sumerian conquire Assyria e, in le
mesme direction captura partialmente le mundo hitita (in le
hodierne Anatolia Central) e postea tamben Urartu, le parte
oriental de Turkia asiatic.
In le direction sud-est le civilisation sumerian penetra in
Elam et in le vallea de Karun. Le legenda del paradiso biblic,
que emerge mille annos plus tarde, pote esser suggerite per le
prime floration de SUMER - ya, le indicationes biblic de
localitates inter Tigris et Eufrate es revelatori.
In le plano de Shinar le sumerianos construe un
turre-qrattacelo, alte circa cento cinquanta metros, con
lateres de cento metros, un colosso de circa un million de
metros cubic, comparabile al piramides egyptian. Le
construction es de briccas, pro que sumeria non habe petras. Le
parte superior es progressivemente minus large pro le scalas
exterior. Le summitate del turre es un corte aperte. Le prime
tal turre es constructe a Nippur. Plus tarde tamben altere
citates imita lo, como Babylon, original del conto biblic
'Turre de Babel'!
Turres era templos. Le prestres precava pro le liberation ab le
grande inundation, que un vece ha devastate le plano de
Shinar. - Le biblic conto del diluvio veni ex Sumeria.
In Sumeria, como tamben in altere paises antique, le casas era
constructe ex briccas exsicate al sol. Le tempore e le pluvias
debilita les, e finalmente le casa cade in ruinas. Alora on
applana le ruinas e construe un nove casa super le ruinas. On
repeteva plure veces le mesme procedimento. Ass? le casas de
un citate veni situate sempre plus alte. Multe citates antique,
ancora supervivente, sta super un collina de ruinas. Pois,
quando le citate veni destructe o abandonate, remane un
collina platte in su placia: Jericho, Armageddon, Elefantine,
Troia. Sumeria es plen de tal collinas, per exemplo Nippur. Le
collinas es preciosissime minas pro le archeologos. Inter
altere cosas le collinas contine discos de argilla con
inscriptiones: notitias de omne genere: noticias domestic,
facturas, receptas, litteras. In le collinas super edificios
public on trova documentos importante, narrationes de guerra,
sculpturas e sigillos personal a partir de 3200 in petra dur.
Le demanda de sigillos personal developpava le belle arte de
gravar figuras in petra dur. Le sumerian gravatores son in le
mundo antique inter le plus fin artistas del sigillo; e lor
arte influentia tamben nostre presente arte heraldic e
decorative. Le par balanciate de due animales es un motivo
sumerian ancor vive. Le monumentos e le discos con scriptura
revela nos le LINGUA e le VITA del sumerianos:
In le citate vive un classe de proprietarios libere, qui face
cultivar le terra per sclavos, commercia per medio de
caravanas e barcas fluvial. Super le classe libere sta le
officiales, le aristocrates e prestres. Un citate possede le
terra in un zona de alcun kilometros e constitue un
citate-regno, governate per un 'REGE'. Le regnos-citate habe
sovente guerras inter se, specialmente pro possession de terras.
Durante le guerras inter citates-regnos sumerian, un semitic
tribo de nomades del steppa semi-desertic comencia establir se
como colonos in le region de Akkad, al nord de Sumeria; on
nomina les 'akkadianos'. Akkad e Shinar es mentionate in le
Vetere Testamento (Genesis lo, lo) - Le plus antique citate
del akkadianos es Kish, ubi on ha excavate scripturas del etate
de 3200 a.C. Le 'akkadianos' era un racia multo dinamic,
soldatos e commerciantes excellente. Le 'akkadiano' amalgamava
et inricchiva se con le lingua de populos circumstante, con le
quales le akkadianos habeva contactos commercial, si que le
akkadiano poteva servir como lingua franc pro le commercio e
diplomatia a omne populos circumstante.
Le commercio inter Sumer e Akkad era multo grande, pro que
Sumer poteva exportar grande quantitates de grano et altere
mercantias productive in le statos-citate sumerian, durante que
le dinamic commerciantes akkadian habeva le plus alte
capacitate de compra-vendita. Le optime relationes commercial
faceva le strata al comparticipation del akkadianos in le
civilisation sumerian. Gratias a lor dinamismo in omne partes
del vita public, le akkadianos establi se tamben in le
confinios de Sumer e occupa positiones de responsabilitate
public, como administratores e officiales militar. Le
akkadianos comencia scriber lor lingua con cuneiformes
sumerian, adopta le sumerian cultura, metodos de affares,
artisanato et arte. Le akkadianos excelle in le representation
del movimento, in contrasto al arte static de altere populos
antique. Le akkadianos manifesta talento pro organisation e
cooperation.
Un sigillo akkadian representa un principe akkadian, barbate,
con su servitores semitic barbate e con su scriba sumerian
rasate. Evidentemente le nobile akkadiano non poteva
administrar su affares scripte sin un scriba sumeric, qui
sapeva scriber le cuneiformes.
Circa 2400 a.C. le akkadianos gania le derecto civil in Sumer,
e un coalition inter sumerianos et akkadianos nasce, e le due
populos forma le STATO UNITE DE SUMER E AKKAD. Le akkadiano
deveni recognite como secunde lingua official del stato e usate
sempre plus, tamben per le Sumerianos.
Durante le tres seculos sequente, le litteratura flora. On ha
excavate discos con contos de remarcabile valor artistic le
conto del heroe Gilgamesh (prototypo de Hercules) - e le conto
del grande diluvio, in que le familia supervive in un grande
barca (prototypo de Noe) - e le conto del piscator Adape, al
qual le deo del celo offere le pan e le aqua del vita, le conto
del pastor ETANA, qui monta al celo super le dorso de un
aquila e cerca le herba, fonte del vita, - e le conto del
creation del mundo, que trova diffusion in Palestina e tamben
in le Vetere Testamento. -
Le contos circula in lingua sumerian et akkadian. On considera
le ancian lingua sumerian como plus sacre. Poco a Poco le
sumeriano retira se al rolo de lingua del religion. A partir de
2300 a.Cr. le akkadiano deveni le sol lingua parlate per le
populo.
Cap. 3 - EGYPTO E LE ALTERE CIVILISATIONES PRIMARIE
Le altere populos antique adopta le general principios del
civilisation sumerio-akkadian, ma revesti los per formas
differente. Le differentia inter Sumer-Akkad e su proxime
vicinos non es grande. Per exemplo Elam, vicino plus proxime,
es un Sumer-Akkad in miniatura. Totevia, le reaction del
egyptianos, plus distante e plus ingeniose - es multo
differente: illes son inspirate per Sumer-Akkad a crear un
civilisation proprie. Le egyptianos revesti le sumerian
principios per formas e per stilo tanto differente, que le
civilisation de Egypto deveni un secunde grande civilisation,
le qual sembla, a prime vista, independente. In tanto, le
egyptologos sembla esser ora de accordo, que le stimulo ex
Sumer faceva nascer le civilisation egyptian.
Le scriptura egyptian appare prestefacte, contra que le
scriptura sumerian demonstra un evolution gradual. - Le
scriptura egyptian es le expression de ideas, imprestate ab
Sumer. Del resto, le egyptianos, in le fase formative de lor
civilisation, era inspirate tamben per altere creationes de
Sumer, como le construction de naves, le architectura de brica,
e alcun motivos sumerian; sin adoptar le material expression -
illes crea un expression characteristicamente egyptian.
* * *
Egypto es un grande pionero del civilisation. Jam in le epoca
del grande faraones le civilisation es alte in omne ramos del
vita social: agricultura, artisanato, navigation, organisation,
administration e governamento in vaste scala. Tamben le
tecnologia es multo developpate: ceramica, vitro, texitos,
ebenisteria, artes decorative, construction naval etc.
Le egyptianos discoperi le production del cupro, quatro mille
annos a.Cr. Le egyptian arte de aurification artistic inter
3000-2500 a.Cr. es comparabile con le nostre. Le cultura de
habitation del classe dominante era alte. Omne cosas utile son
facte belle. Litteratura existe jam in le epoca del piramides
(3000-2500 a.Cr.), e flora durante le epoca 'feudal' (2500-1800
a.Cr. Le libros ha forma de rolo de papiro; on habeva grande
bibliotecas de tal rolos.
Durante que in le epoca del piramides le poter e le
realisationes material domina le scena, in le epoca feudal un
grande progresso spiritual manifesta se. On arriva al
intuition, que le deos non es solmente regulatores del mundo
material, ma tamben supreme soveranos in le dominio moral - que
le homine es responsabile de su actos al deos.
On habeva tamben un grande spectaculo dramatic: vita, morte,
inhumation e resurrection de Osiris - un specie de 'passion'
representante in un festa annual, durante plure jornos.
On habeva le poesia, tamben in forma de responsorios, como le
psalmos hebraic, ma multo plus ancian que le psalmos. On
habeva anque libros scientific como le 'papyro Edwin Smith',
continente un tractato de chirurgia. Altere papyros contine
aritmetica, basate super le sistema decimal, usate anque
hodie, - tamben tractatos de algebra. On cultivava le
astronomia e cognosce le differentia inter planetas e stellas
fixe.
Le egyptianos era navigatores. Illes ha excavate un canal ab le
confinio septentrional del Mar Rubie fin al ramo plus proxime
del Nilo - un predecessor del canal de Suez - si que on poteva
navigar ab le Mediterraneo usque al costas oriental de Africa
et al Oceano Indian).
Plus tarde on ha constructe le colossal templos (como Karnak),
simbolos del progresso religiose. On credeva que le mortos
ser... judicate in le 'altere mundo' per Osiris - que le bon
homines pote sperar un resurrection post le morte, como Osiris
era resurrecte. Le faraon Ikhnaton habeva le inspiration, que
Deo es unic e soveran del tote mundo. Ille ha scripte al 'Deo
unic' bellissime himnos simile al psalmos. Ikhnaton crede que
Deo es le creator del mundo e le patre benigne de omne
creaturas. Ass? Ikhnaton es le precursor del religiones superior.
Tamben le valle del HINDUS es un loco, ubi le civilisation
sumerian es propagate et adoptate, como in Egypto, in un
expression differente de Sumer e characteristic pro le vallea
del Hindus. Le scriptura del cultura indian es differente del
scriptura sumerian. Le archeologos ha trovate in IRAK (ubi era
Sumeria) sigillos commercial con scriptura indian - un prova,
que mercantes del India frequentava Sumeria, dunque existeva
un connexo del due civilisationes. Como le civilisation del
Hindus es plus juvene, le inspiration sumerian es probabile.
Secundo le evidentia archeologic le plus antique civilisation
de CHINA, le 'SHANG', emerge post 2500 a.Cr., dunque es multo
plus juvene que le civilisationes de Sumer e de Egypto, e pote
esser le responsa creative a un stimulo ex Sumeria, per un
civilisation intermedie, como le civilisation del Hindus. Le
scriptura Shang appare altemente developpate, sin antecedentes
primitive; dunque resulta ex un stimulo exterior.
Assi le civilisation sumerian succede propagar le nove maniera
de viver ultra le confinios de SUMER e AKKAD. Totevia le
civilisation non appare in le forma original sumerian, ma como
un inspiration, un stimulo pro crear nove civilisationes
differente del original sumerian.
Il es probabile, que omne primari civilisationes del mundo es
inspirate per Sumeria, directe- o indirectemente.
Cap. 4 - LE SUMER-AKKADIAN STATO UNIVERSAL
Vivente in le commoditates del civilisation, le akkadianos,
poco a poco, perde le dinamismo e le vitalitate del ancestres
non-civilisate. Alora, circa 2200 a.Cr. un tribo semitic
non-civilisate ex Syria, le AMORITAS, descende al Eufrate et
occupa Babylon, que era alora un obscur village. Como le
civilisation sumerio-akkadian era indebilite per fratricidal
guerras inter statos-citates, post un seculo de lucta, le
amoritas conquire le poter in Sumer e Akkad. Le grande rege
amorita HAMMURABI, (2067-2025 a.C.) occupa omne statos-citates
e le statos vicin semi-civilisate, repulsa le invasores non
civilisate e initia un longe periodo de pace.
HAMMURABI face BABYLON su metropole et unifica le tote Medie
Oriente civilisate in un Stato Universal, con le akkadiano
como lingua official de Sumer e Akkad, ma tamben del tote Medie
Oriente.
HAMMURABI es un del plus grande organisatores del antiquitate.
Con auxilio de un administration parlante akkadiano, Hammurabi
institue bon organisation, ordine e governamento, como le
Oriente nunca ha viste anteriormente. Le archeologos ha
excavate le archivos de litteras e leges de Hammurabi scripte
in lingua akkadian. Este documentos demonstra un alte
developpamento del civilisation e del lingua. Le litteras e le
relievos sculpte presenta nos le vita ocupatissime del
regnante del prime Stato Universal del mundo. Hammurabi dicta
litteras a su secretarios, con su ordines al governatores del
regiones de su imperio. Le secretario sparge con pulveres de
argilla le discos scripte in cuneiformes, pone los in
inveloppes de argilla (si que le inveloppe non adhere al
superficies scripte del discos), e face cocer los in un furno.
Un altere secretario rumpe le inveloppes del litteras
apportate e lege les a Hammurabi. In le archivos excavate on
trova petitiones in affares de juridisdiction e, como le
relievos demonstra, Hammurabi regula le questianes con
attention e interesse. Hammurabi crea un collection de
traditional leges etusages del vita social e commercial -
ameliora vetere leges, adjunge nove leges, si que ille crea un
ver codice de leges scripte in akkadiano. - Este codice del
prime Stato Universal es gravate in un fuste de petra dur,
quasi columna de due metros e quaranta centimetros, con 3600
lineas scripte circum le fuste. Le codice es simile al codice
de Moses, ma es multo plus ancian. Dunque il es probabile, que
le leges de Mose proveni ab Hammurabi.
Le codice de Hammurabi insiste super le justitia pro viduas,
orfanos e pauperes. Note son punitiones dur, que Hammurabi ha
instituite "oculo pro oculo", "dente pro dente". - Le
matrimonio besoniava sanction legal. Le position del feminas
era emancipate. Le feminas poteva inaagiar se in affares
professional a conto proprie, poteva studiar e devenir scribas.
In medio del pace del Sumerio-Akkadian Stato Universal flora le
agrucultura, le elevation de bestial, le textura de lana, le
metallurgia de cupro e bronzo, e le commercio. Caravanas de
camelos transporta merces fin a et ab HARAH (Kharan), cognite
centro de viage. Le mercantes, pro identificar lor ballas,
sigilla les con sigillos de argilla (usante lor sigillos de
petra dur). Facturas scripte super discos de argilla
accompania le ballas. Tal facturas veniva trovate non solo
vicin Sumer, ma tamben in le montaniose paises confinante.
Assi on vide como le scriptura cuneiforme e le lingua
universal akkadian gania sempre plus grande diffusion. Tamben
le mercantes estranieros commencia a usar akkadiano. Le
placias del templos era centros de commercio. Le
templo-mercatos es un institution sumerio-akkadian; le hodierne
'kermes', un combination de festa religiose e de mercato
origina ex Sumer-Akkad. Le templos prestava moneta como le
bancas hodierne, tractava merces, administrava lor terras etc.
Le occupationes e interesses material face se sentir tamben in
le religion del epoca. Malgrado le leges de Hammurabi, le
religion del epoca non proclamava jammais le derecto del
debile e pauperes. In este epoca le 'dea del amor', Ishtar,
deveni le principal dea de Babylon (le Grecos venera Ishtar sub
le nomine Afrodite).
Un affare lucrative del templos era le divination, specialmente
ex le position del stellas, que sub le nomine 'astrologia' es
in uso ancor hodie. Le archeologos ha discoperte scolas pro
scribas. Apprender leger e scriber le quatro cento cuneiformes
era carga difficile. Un proverbio del epoca multo signicative,
era: 'Qui excelle in in scriptura va brillar como le sol'.
Post le morte de Hammurabi tamben le amoritas, in le
commoditates e in le pace del sumerio-akkadian civilisation e
Stato Universal, perde multo de lor dinamismo. Alora un nove
populo non-civilisate ex le montanias, de origine e de typo de
lingua incognite, le KASSITAS, e le populo HITTITA ex Asia
Minor, invade Sumer-Akkad e, circa 1900 a.Cr. installa un
governo barbaric. Le introduction de linguas barbaric disturba
le unitate linguistic akkadian e da origine al conto biblic del
'confusion de linguas' quando le tote mundo (civilisate!)
parlava un sol lingua (le akkadiano). Totevia, le akkadiano
remane le lingua universal del Medie Oriente ancora durante
centos de annos, nam le dominatores barbaric non poteva
administrar le paises conquisite sin un lingua de
administration comprensibile per le populo, como era le
akkadiano.
Durante le barbaric tribulationes multe sumerio-akkadianos
emigra. Inter illes es ABRAHAM e su parentes Abraham citatano
de Ur in Sumer, como nos lege in le Vetere Testamento, Abraham
emigra a traverso HARAN, a Palestina, in circa 1800 a.Cr.
Con le passar del tempore tamben le Kassitas deveni decadente,
si que circa 1300 a.Cr., le semitic ASSYRIOS invade
Sumer-Akkad. Le assyrios recipe lor civilisation ex
Sumer-Akkad, ma illes era bastante vicin al nord e al west del
Crescente Fertile pro sentir tamben le influentia del hittitas
e del arameos, populo semitic importantissime pro le
developpamento del civilisation e del lingua, como nos va
vider in sequentia.
Le assyrios organisa un armmea potentissime, conquire tote le
Crescente Fertile e funda le IMPERIO ASSYRIAN, le continuation
del Sumer-Akkadian Stato Universal. Capital era NINIVEH, urbe
le plus magnific e plus vaste del antiquitate. Le Assyrios
conquire tamben Egypto, si que le Stato Universal deveni le
plus grande imperio realisate fin alora.
Le Assyrios construe stratas, organisa le prime servicios
postal del antiquitate. Illes usa le prime notation musical.
Le impertores assyrie del Stato Universal face un collection
scripte de omne sagesses del epoca. In le palatio de
Assurbanipal, a Niniveh, on ha trovate 22 000 discos de
argilla, le prime grande biblioteca de Asia.
Totevia, le assyrios habe un ferrocitate innate. Illes
transforma le Stato Universal in un terribile machina militar,
que terrorisa tote West-Asia. Ubi passa le armeas assyrie,
lassa ruinas e desolation: illes pella vivente le ducente
rebelle, assassina le population in massa, roba bestial e omne
cosas preciose. - Incessante guerras destrue le population
productive, si que industria e commercio decade, e grande
parte del terra remane inculte. Secundo documentos historic,
poco a poco prisioneros de guerra parlante le lingua aramaic
occupa le postos del assyrios morte in le guerra. Tamben le
commercio veni in le manos del arameos, si que le uso del
aramaico avantia al costo del akkadiano.
Tamben le tribos aramaic del steppa infiltra se sempre plus in
le territorio imperial. In le mesme tempore un nove populo
semitic del steppa, le CALDEANOS, infiltra se in le Crescente
Fertile, como le akkadianos faceva in lor tempore. Al fin, due
populos indo-europan, le MEDES e le PERSAS, avantia al nord
del Stato Universal. Le caldeanos e le Medo-Persianos unite
assali et occupa NINIVEH e libera Asia del flagello assyrie.
Omne populos exulta. Le Medo-Persianos occupa le montanias al
nord e le Caldeanos domina le Stato Universal. Le plus grande
del imperatores caldean es NABUCHODONOSOR.
Nabuchodonosor reconstrue Babylon ancora plus magnific. Le
caldeanos absorbe le civilisation del Stato Universal, cultiva
le artes e le litteratura. In le astronomia illes face
progressos importante: divide le equator in 360 grados e le
stellas in 12 gruppos, nominate 'signos de zodiaco'. Illes
cognosce le planetas Mercurio, Venere, Marte, Jupiter (Jove) e
Saturno, nominate alora con le cinque principal deos de Babylon.
Le celestial observationes del caldeanos son tanto accurate,
que illes pote predicer un eclipse. Le caldean homines de
affares essaya discoperir le futuro ex le positio del astros,
secundo le tradition sumerian, e lor astrologia que supervive
fin hodie. Nostre expression 'su stella fortunate' es de
origine caldean. Le caldeanos amava le tradition. Illes
restaurava le civilisation del epoca de Hammurabi.
Post le morte de Nabuchodonosor tamben le caldeonos decade e
con illes es exhauste le dinamismo del semitic invasores ex le
steppa. Le Stato Universal decade. Equalmente le akkadiano
cede poco a poco su posto al aramaico.
Cap. 5 - LE CIVILISATION DE SYRIA E PALESTINA
Paises dur e paupere face populos tenace et efficiente. Si le
pais non es troppo dur, illes pote elaborar un cuitura
spiritual profunde: le sufrrentia forma le character, le
progresso spiritual e moral. Ora, Palestina es un pais dur e
povre. Le climate es calde e sic durante le estate, e le medios
de irrigation es minime, si que le prime civilisation, nate in
Jericho, non poteva devenir grande como le civilisationes
sumerio-akkadian et egyptian, basate super ric alluviabile
terras con abundante medios de irrigation.
Syria e Palestina era le grande crucevia de populos. In le
placias de mercato in Palestina le mercantes de omne paises
vicin incontrava se. Syria e Palestina deveni terras de
amalgamation e hibridation de populos, civilisationes e
linguas. Le situation de Syria e Palestina inter vicinos
potente predestina los a campos de battalia. Specialmente le
fortalessa de Megiddo (Armageddon) controla le passo inter
nord e sud e deveni campo de battalias durante longe epocas.
Le plus importante populos de Syria-Palestina es le Fenicios,
le canaanitas, le bebreos e le arameos. Este populos semitic
developpa un altissime civilisation nominate brevemente
syriaco-aramaic.
Le FENICIOS, venite ex le steppa de Arabia, como le altere
tribossemitic, occupa le costa de Syria, deveni navigatores
habile e mercantes arqute. Illes naviga fin al Mediterraneo
Occidental, e lor colonia Cartago deveniva le plus importante
stato commercial durante seculos. Le Fenicios apprende le arte
de fabricar vitro, porcellana, texitos de lana e de lino,
objectos de metallos fuse, battite e cisellate, sculpturas de
ivorio. Totevia, le Fenicios non possede originalitate artistic,
ma copia le plus currente modellos de altere civilisationes.
Le ARAMEOS occupa Syria e le parte nord del Crescente Fertile e
developpa un cultura altissime. Le arameos son le populo le
plus dinamic del antiquitate. In prime linea le arameos son
commerciantes activissime, qui porta lor lingua in omne partes
del Medie e Proxime Oriente, de maniera que aramaico deveni le
secunde lingua universal del mundo, como nos va vider in
detalio in le tertie parte de nostre studio.
Le CANAANITAS possede ja citates e un civilisation
considerabile, quando le HEBREOS invade Palestina, que era
alora un provincia de Egypto. In le archivo del faraon-Ikhnaton
on ha trovate un littera scripte in akkadiano (que era le
lingua universal del epoca) per le governator egyptian,
dicente:
"Le habiru (= hebreos) captura le citates del rege. Necun
governator remane al rege. Mi senior, toto es perdite". Este
littera es le prime mention historic del hebreos. Un altere
gruppo de hebreos, que era capturate e deportate como sclavos a
Egypto, usava le debilitate del Imperio Egyptian pro escappar
ex Egypto a Palestina, guidate per lor heroe Moses. Antique
picturas egyptian confirma le autenticitate del biblic exodo
del hebreos ex Egypto. Entrante in Palestina, ambe gruppos de
hebreos trova le semitic canaanitas establite in citates
protecte per muros massive. Le hebreos non possedeva machinas
pesante de guerra e poteva occupar solo le citates debile; le
citates forte remane in le manos del canaanitas.
Le canaanitas possede casas confortabile, governamento
organisate, industrias, commercio, scriptura e lingua
developpate. Le civilisation canaanita es multo attractive al
hebreos noncivilisate; como ante plus que mille annos le
civilisation sumerian era attractive al akkadianos non
civilisate.
Le contactos intensive con le canaanitas cambia le vita del
hebreos. Como sempre in le historia del mundo, un populo
civilisate, superate per un populo non-civillsate, da a su
conquisitor su civilisation. Le hebreos adopta le civilisation
canaanita, intermarita con le canaanitas, e adopta tamben le
lingua canaanita. Lor original lingua hebraic (que era un
variante del aramaico) cade in oblivion, es dismemorate.
Le lingua del Biblia, nominate 'hebraic' es de facto canaanita,
como demonstra le documentos de Ugarit, scripte ante le
immigration del hebreos. - Civilisate per le canaanitas, le
hebreos crea un litteratura spiritual unic in le tote
antiquitate. Le psalmos del rege David (circa l000 a.Cr.) son
inter le flores le plus exquisite del litteratura de omne
tempores, ben que le inspiration del psalmos veni ex Ugarit et
Egypto. Nos jam trova numerose allusiones al litteratura
canaanita in le obras hebraic del Vetere Testamento; anque
inter le scripturas de Ugarit, on trova HYMNOS multo simile al
psalmos de DAVID, multo simile ma multo plus vetere que le
psalmos de David, rege-poeta, philosopho e mercante de cultura
universal. Salomon marita le filia de un faraon egyptian, vive
in luxo oriental. Il construe un templo splendide. Salomon
lassa un hereditage litterari que vive ancora hodie. Ma le
splendor de Salomon costava troppo a su paupere pais e causava
discontento, specialmente in le sud, plus povre, si que, post
le morte de Salomon, le regno divide se in due: JUDA al sud e
ISRAEL al nord. In JUDA emerge homines inspirate, le profetas,
qui reforma le ideas religiose del hebreos: JEHOVA es plus que
un deo de guerra - ille es un deo de bontate paternal e
disapproba le egoismo del riccos, le luxuria, le corruption e
le exploitation del povres. Le psalmos e le Proverbios es
inspirate per le textos de Ugarit.
Le hebreos suffre multo per le aggressivitate del assyrios e le
caldeanos. Nabuchodonosor destrue Jerusalem e porta via le
populo captive a Babylon, ubi emerge le plus grande profeta del
hebreos, le 'Deutero-Isaia'. Ille insenia que suffrentia et
affliction es optime motores del progresso spiritual. Ille
transforma le vision religiose del hebreos:
Ora JEHOVA es considerate como DEO Unic e patre benigne de omne
homines. Este vision ja tocca le nivello de un religion
superior. Totevia, le hebreos non succede a introducer un
lingua universal pro lor ecclesia. In consequentia, lor
ecclesia non succede devenir Ecclesia Universal. Ya, omne
ecclesias universal habeva e ha, specialmente per medio del
Vetere Testamento, un grande influentia al formation del
civilisation occidental.
Cap. 6 - LE MEDO-PERSIAN STATO UNIVERSAL
Como le STEPPA ARABE in sud era patria original del nomades
SEMITIC: (akkadianos, amoritas, assyrios, caldeanos, fenicios,
canaanitas, arameos, hebreos), ass? le STEPPAS DEL NORD (ab le
basse Danubio fin al Mar Nigre et al Caspio) hospitava
populationes nomade, le "INDO-EUROPEOS".
Este Indo-Europeos comencia a migrar (ca. 2500 a.Cr.) verso
INDIA e verso le CRESCENTE FERTILE e verso EUROPA fin al
Atlantico.
Grande parte del historia del mundo antique es le lucta inter
le nomades del sud e le nomades del nord - e de lor
descendentes civilisate. Le resultato del lucta es le victoria
del nord.
Le INDO-EUROPEOS DEL EST son nominate "ARYANOS" (nomine que
indica 'de origine de Iran'. Le uso del nomine ARYAN pro
Europeos es incorrecte, proque le aryanos son solmente cosinos
distante, ma non ancestres del europeos.
Le aryanos non ha scriptura e non possede documentos. Circa
1800 a.Cr. le aryanos divide se in DUE GRUPPOS. Un gruppo
migra verso INDIA e crea un civilisation con profunde valores
spiritual e religiose. Le 'VEDAS', "libros sacre', son scripte
in Sanscrito, contine allusiones al epoca del origine et
unitate del aryanos. Le altere gruppo del aryanos migra verso
le montanias adjacente al Crescente Fertile, al Iran, e
consiste de due populos potente: le MEDES e le PERSAS.
Le Iranianos possede un RELIGION proprie, fundate per
ZOROASTRE, circa 1000 a.Cr.
Le inspiration de Zoroastre es que "le vita del mundo es un
lucta inter le spirito del ben e le spirito del mal. Le
religion de Zoroastre impone le selection inter ben e mal, e le
responsibilitate moral pro le selection; nam le homine debe
expectar un judicio post le morte. ZOROASTRISMO deveni le
religion preponderante del MEDES e del PERSIANOS antique.
Post le liquidation del Assyrios e le decadentia del Caldeanos,
KYROS, rege del PERSIANOS, con su armea medo-persian, conquire
non solo le Crescente Fertile ma tamben le resto de West-Asia.
Kyros funda le Stato Universal Medo-Persian, circa 530 a.Cr.
con Babylon como Centro, et entra conscientemente in le
politic e cultural hereditage del Sumer-Akkadian Stato
Universal. Le successores de Kyros allarga le Stato Universal,
conquire Egypto et ulterior partes de Asia fin al Indus.
Finite le conquestas, le immense Stato Universal gaude ducento
annos de pace e prosperitate.
'Pace universal' seque secundo le testimonio del historia
regularmente le fundation de un Stato Universal (como le 'pace
de Augusto' seque le fundation del Stato Universal Roman per
Augusto.)
BABYLON developpa se e deveni le plus grande centro commercial
e cultural del Oriente. Le administration de este colossal
Stato Universal, le commercio etc. require un lingua universal;
post ineffective experientias con le persiano e le akkadiano
decadente (como nos va vider in le tertie parte del studio
presente), on adopta le lingua franc currente del epoca, le
aramaico, tanto simile al akkadiano, que on pote considerar le
aramaico como le 'secunde edition' del akkadiano.
In le Medo-Persian Stato Universal omne civilisationes anterior
del paises unite coalesce, id es deveni un unitate cultural.
On introduce le calendario solar ex Egypto. On promove le
progresso scientific. On funda, in le parte de Egypto, le
prime scola medical e le prime fundation scientific del
historia. On construe stratas excellente e un grande flotta.
On reconstrue le canal inter le Mar Rubie e le Nilo (Suez II).
Le historicos grec representa le medo-persian imperatores como
cruel tyrannos. Nonobstante, le documentos collecte per le
historicos moderne demonstra, que este imperatores habeva un
profunde senso de obligation pro governar justemente. Illes era
human et intelligente. Lor Stato Universal gaudeva de un
governamento plus juste e plus human que le altere oriental
imperios precedente. Le defecto del Stato Universal non era le
tyrannia, ma le structura economic. Le terra era divise in
vaste dominios de potentissime nobiles. Parve proprietarios era
multo rar. Tamben mancava parve interprenditores. Ora, le
historia insenia nos, que un numerose classe de parve
agricultores e interprenditores es le vertebra del Stato: ubi
illes manca, le structura del Stato es debile. Ric
proprietarios e interprendentes produce relativemente poco, e,
vivente in luxuria, consume multo. Tamben le imperatores, qui
seque al dur et auster fundatores, cade in luxuria e lassa le
governamento al officiales corrupte e impotente. - Le resultato
era un crescente debilitate e declino del Medo-Persian Stato
Universal, con le qual tamben decade le "Pace medo-persian" e
deveni victima de Alexandro le Grande.
Cap. 7 - LE CIVILISATION DE CRETA E DE GRECIA
CRETA
Le region del Mar Egeo es simile a un grande laco quasi
completemente incirculate per terras: al west e al nord le
costas de Europa, e al est Asia Minor, al sud le longe insula
CRETA. Le costas son profundemente indentate, con multe baias
e portos. Le Egeo es plen de insulas. Essente facilemente
navigabile per velieros, le Egeo es le natural junctura inter
le costas de Europa e de Asia Minor. Tamben le costa de Egypto
es facilemente attingibile ab Creta. Ab le costas de Asia Minor
stratas commercial conduce al Crescente Fertile. Assi, le
region del Egeo jace in le campo de radiation de due regiones
primari del civilisation antique. In consequentia, le prime
civilisation european emerge sub le influentia del Crescente
Fertile e de Egypto, in le region del mar Egeo.
Le population del region del Egeo appertine al racia
mediterran. Le crepusculo del civilisation del Egeo es circa
3000 a.Cr. in Creta. In le anno 2000 a.Cr. Creta es jam un pais
altemente civilisate, con scriptura pictural, industria de
ceramica e de metallo, construction de naves, commercio de
ultramar, agricultura, elevation de bestial, citates e
palatios, elevation de bestial, citates e palatios. Como le
scriptura pictural es laboriose, on reduce le picturas a poc
lineas schematic. Le resultato es le scriptura linear (como le
egyptian), incise in discos de argilla (como le
sumerio-akkadian). - Le archeologos ha excavate grande massas
de discos, specialmente sub le ruinas de palatios. Lor lingua
es tanto simile al greco homeric, quanto le akkadiano es simile
al arameico, in tanto que le linguistic unitate de Creta con
Grecia homeric es un facto.
Le civilisation de Creta culmina inter 1600 e 1200 a.Cr. Le
Palatio de Knossos es le prime grande architectura in Europa.
Le muros del palatio son picturate con scenas del vita
quotidian. Creta possede le arte de facer vitro e figuras
smaltate; produce ceramica meraviliose - tamben secundo le
standard hodierne. Le arte de Creta es dinamic, como le
akkadian - non static, como le egyptian. Reguardante un vaso
cretese, on crede vider le movimento del folios per le vento.
Tamben le aurifices; le laboratores de bronzo e le sculptores
de ivorio crea pecias maestral. In le creation del moda
feminin Creta pote esser comparate con Paris e Turin: le
costumes del damas son moderne, secundo le gusto hodierne. Le
palatios habe banios e canalisation.
In le portos de Creta le movimento de naves es intensive, con
un vivace trafico de exportation e importation. Productos de
Creta se trova in omne paises del Mediterraneo. Post
Sumer-Akkad et Egypto, Creta es le tertie grande civilisation
de Grecia e de Europa.
Ab Creta le civilisation se diffunde al continente,
specialmente a Mycenas e Tiryus, le quales flora inter 1500 e
12O0 a.Cr. Altere centro de civilisation es Troia in Asia
Minor, un stato-citate de mercantes, excavate per Schliemann.
Troia flora circa 15O0 a.Cr.: Le splendide citate fortificate
veni invase e destructe per le grecos .
GRECIA
Le GRECOS era nomades de racia e lingua indoeuropean. Grecos
entra in le spatio del Egeo inter 2000 e 1500 a.Cr. Le grecos
son dinamic, como le akkadianos e le arameos, diffunde se in le
tote peninsula, apprende le civilisation del citates (como
Mykenai e Tiryus) e misce se con le citatanos; apprende le
navigation e occupa Creta. Alcun historicos admitte, que le
grecos ha destructe le civilisation de Creta. - Il es plus
probabile, que le causa del destruction es un grande catastrofe
seismic. Un parte del population de Creta se refugia al costa
de Syria e construe citates prospere ca. 1200 a.Cr. Le
historia cognosce les como "filisteos."
Illes da le nomine Filistea (arab. Falestin) al pais, que
supervive como 'Palestina'. Le resto del population de Creta,
misce se con le grecos (como le canaanitas con le hebreos) e
forma le historic racia del Grecos civilisate. Il es
probabile, que le fin instinctos artistic e altere qualitates
del character grec origina ex este mixtura. Le lingua del
grecos era simile al linguas del altere populos del Egeo.
Assi, quando le Grecos occupa omne insulas del Egeo, inter
1300-1000 a.Cr. le linguas del conquestatores e conquestos
amalgama se e forma le base del greco litterari.
Essente un populo guerrier, le grecos ama audir le cantos del
bardes, glorificante le battalias e aventuras. Le cantos habe
le forma hexametric pro melio memorar le versos. On texe este
cantos in due grande poemas heroic, concernente le guerra
contra Troia (Iliade) e le aventuras de Odysseus (Odyssea).
Totevia, Troia era un citate multo minus ric e importante que
le citates ric e florante de Creta. Pro quo le bardos non
canta le conquesta de Creta? Il es probabile, que le grecos ha
occupate Creta post un catastrofe seismic, sin resistentia
digne de un poema heroic.
Como le populos del Egeo era exposte al influentias del
civilisationes oriental, assi le grecos, post le occupation
del spatio del Egeo, recipe le mesme influentias. Le populo in
le citates abandona vestir se in pelle de oves e adopta un
veste de typo camisa de lana texite, offerte per le mercantes
fenicie; le grecos adopta tamben le nomine: khiton. In le mesme
maniera le fenicios porta a Grecia multe productos del
civilisation e lor nomines. Le apporto maxime preciose es le
scriptura alfabetic.
Le grecos apprende scriber lor lingua per medio del literas
fenicie. Illes observa, que le fenicios non ha literas pro
vocales, e que le alfabeto fenicie ha literas pro consonantes
non existente in greco. Dunque le grecos comencia usar le
signos de consonantes non existente in greco pro scriber le
vocales grec. Assi le grecos compone un complete sistema de
scriptura fonetic. Tamben penna, tinta e papyro veni in Europa
per le fenicios, specialmente ab le porto de Byblos, de
maniere que le grecos nomina le papyro 'biblos', e quando illes
comencia scriber libros super papyro, illes nomina los 'biblia'
(plural de biblos - le origine de nostre parola biblia.)
Secundo le testimonio del poemas homeric, moral e religion del
epoca era de nivello basse. Guerra raptori e pirateria non era
considerate como dishoneste. Lor deos era simile al homines con
omne defectos moral, si que le religion non inspirava melior
conducta. In consequentia tamben le le relationes social era
in tension: le nobiles ric e pesantemente armate accapara le
terras, e le paisanos debe laborar como sclavos in grande
miseria. Como le suffrentia crea sovente grande obras
spiritual, le suffrentia del paisano del epoca crea su grande
poeta: Hesiodo (inter 750 e 700 a.Cr.), le qual expone le
terribile injustitial e lucta pro justitia social. Hesiodo es
le simptoma del evelia de conscientia moral. Poco a poco on
comencia a non plus considerar rapto e pirateria e injustitia
como respectabile. Virtute comencia significar non solo valor
in guerra, ma tamben conducta amabile et altruistic. On
comencia a pensar, que tamben le deos desira le conducta juste.
Ex tal mentalitate emerge le lucta pro democratic institutiones
in Grecia.
In le anno 776 a.Cr. emerge le olimpiades aperte a omne grecos,
administrate per un Consilio Olimpic de omne grec
statos-citates. Le olimpiades contribue al novellamento del
dialectos grec e a un commun lingua grec, e tamben al
conscientia de etic unitate. On comencia a nominar omne grecos
'hellenes'. Nonobstante le grecos nunca deveni capace a oblidar
lor local jelosias, ni era capace a unir se in un federation
stricte pro formar un nation de omne grecos.
In le mesme epoca le grecos comencia a construer naves secundo
modellos fenicie e commerciar con le tote ambito del Egeo e
del Mar Nigre; al west illes arriva a Sicilia, al partes
meridional de Italia (Neapolis) e Francia et Espania; al sud
illes arriva fin a Egypto. In contrasto con le commerciantes
qui deveni ric, le paisanos grec veni depauperate et opresse.
Informate per le mercantes del existentia de terras ric e
libere in le paises de ultramar, illes emigra in massa e
popula omne costas, ubi le mercantes arriva. On establi centros
commercial in le costas occupate per colonos grec, vende
productos de Grecia, compra e reimporta productos colonial in
Grecia.
Con le cosas va e veni nomines e tamben le scriptura, e tote
le civilisation grec: le lingua, artisanato, arte. Con le
traffico commercial, con le commercial e cultural dar e
reciper nasce e cresce linguas franc local. - Pois que le
capacitate del mercato colonial era multo grande, le demanda
crescente stimula le production in Grecia. Athenas deveni le
plus grande centro industrial. Le ricchessa consisteva antea
in terra e bestial. Ora le grecos introduce le uso de monetas
cuneate ex auro et argento. Le revolution industrial crea
fortunas industrial e mercantil. On comencia accumular moneta,
e un classe capitalista emerge. Totevia, in medio del
prosperitate capitalistic le pauperes veni exploitate e vive
in miseria, face debitas. Le usureros accapara lor benes e
tamben vende le debitores como sclavos. Pro evitar lo, multe
pauperes fugi al colonias.
Fin alora le lege era solmente traditional, oral, e le judice
poteva torquer lo al favor del parte, que dava le plus grande
dono. Quia corruption favora le riccos, le populo demanda, que
le lege sia scripte. In 624 a.Cr. DRACON crea un codice de
lege tanto sever, que ancor hodie le parola 'draconic'
significa 'dur e rigorose'. Pois, le grande statista SOLON crea
un codice plus human, institue un tribunal de juratos como
corte de appello, proclama un nove constitution, que dava le
derecto de votar a omne citatanos libere e permitte tamben al
paisanos tener officios statal. Ma SOLON habeva ancora trop
estimation pro le ricchessa: a ille on attribue le proverbio
'moneta face le homine'. - Le codice de Solon es partialmente
valide ancor hodie; illo significa un progresso verso le
democratia.
EDUCATION tamben face progresso. Le arte de scriber deveni
multo diffuse.
Le instruction musical es parte essential del education. On ha
trovate un sistema de scriber notas musical. POETAS scribe
versos cantate con accompaniamento del lyra, instrumento con
octo cordas. On nomina tal versos 'liric', expression vive
ancor hodie.
Un forma favorite del canto era le narrationes de deos in forma
de 'COROS', o coros alternante con le maestro, o dialogos
inter due cantatores. Proque le actores era vestite de pelle de
capro, le populo nominava tal religiose spectaculos 'tragedia'
(= ludo de capro), parola ancora vive.
Le ARCHITECTURA tamben progrede. Templos et edificios public
son constructe de petra. Le columna grec e le fronton
triangular grec vive ancora. Le pictura decora super toto
vasos, con excellente representationes del vita quotidian.
Le developpamento del RELIGION demonstra le progressive
illumination del grecos. On non crede plus que le deos es
cargate per defectos human (como Homero representa les); on
crede que le deos son benigne, juste, si que tamben le homines
debe esser bon e juste. On crede, que post le morte, in un
vita postmortal, transhuman, le malos e injustos va esser
punite e infelice in le Hades, me le bonos e justos va esser
premiate e felice in Eliseo (paradiso). On crede, que le deos
pote revelar le futuro: On visita le ORACULO de DELFI pro tale
revelationes (generalmente ambigue).
Le grecos recipe le prime elementos de MATEMATICA E ASTRONOMIA
ab le Oriente. Thales, circa 600 a.Cr., usante observationes
de Babylon, poteva predicer le eclipse solar in 585 a.Cr. e
proclamar, que le movimentos del astros obedi a fixe leges
natural. Un discipulo de Thales explica le origine del
animales con le hipotese, que le formas superior developpa se
ex le formas inferior: le prime idea del evolutionismo.
Hecateo scribe le prime GEOGRAFIA del mundo con un mappamundi
limitate; ille compone tamben le historia del antiquitate grec
e oriental in un libro, si que ille es le prime historico in
Europa. Le plus genial scientista del epoca es PYTHAGORAS,
recercator in matematica, geometria e scientia natural. Su
maxime importante discoperta es, que in un triangulo
rectangular le quadrato del hipotenusa es equal al summa del
quadratos del altere due lateres - un tese basic tamben de
nostre geometria moderne. Pythagoras discoperi, que le terra es
un sfera con un movimento proprie. Altere scientistas del
epoca observa le presentia de plantas e pisces petrificate in
le roccas e admitte que in le passato le mar copriva de terra.
Este ancestres del scientia natural inricchi le lingua con
multe nove parolas pro le nove conceptos.
Le ulterior developpamento del civilisation grec era menaciate
per le expansion del Medo-Persian Stato Universal. Dario
attacca Grecia; in 490 a.Cr. es battite plure veces. Xerxes,
filio de Dario attacca con un armea e flotta multo superior a
les del grecos. Themistocles, genial stratego, manovra le
flotta persian in le manica de Salamis, ubi le mille naves
persian non poteva liberar se, si que le parve flotte grec
succede destruer le flotta persian. Ora le grande armea de
Xerxes, sin approvisionamento e auxilio per le flotta non
poteva continuar le guerra e debeva retirar se. Assi Grecia,
in le anno 480 a.Cr. salva non solo Grecia, ma le tote mundo
occidental, de devenir un annexo politic e cultural del
Medo-Persian Stato Universal e del civilisation syriaco-arameic.
Assi nos debe al heroismo e genialitate del grecos, que nos
hodie non parla linguas affiliate al arameico (como le arabe),
ma linguas affiliate al greco-latino.
* * * * *
Cap. 8 - LE CULMINE DEL CIVILISATION GREC
Post le victoria super le Medo-Persianos seque le periodo del
plus alte floration e prosperitate grec, con le guida de
Athenas e su decente PERICLES, reelecte durante trenta annos.
Athenas habeva ducento mille habitantes. Inter dece habitantes
era quatro libere citatanos, quatro sclavos de origine
estranier (le nomine sclavo veni de 'slavo') e due libere
estranieros. Ass? le lingua grec misce se con linguas
estranier e comencia a developpar un specie de lingua franc
grec simplificate, melio practicabile per estranieros. Un
grande gruppo del libere nobile citatanos, le 'aristocratia'
(parola usate ancor hodie) vive sin laborar ex le renta de lor
terras. Oui vive per labor manual es considerate como homine
sin dignitate social. Scolas official del stato non existe.
Paupere citatanos con un poco de cultura (ex-soldatos et
estranieros cultivate) faceva scola in lor casas private e son
pagate per le parentes. Un sclavo conduce 12 pueros al scola.
Feminas non pote visitar le scola. Le parola 'paid-agogos' =
'Conductor de pueros' deveni hodie 'pedagoge'. Pueros apprende
leger, scriber, musica e le grande poetas. Le assidue juvenes
dedica se con passion al atletica. 'Academia' e 'Lykeon' son
nomines de scolas, ubi on offereva anque conferentias
instructive, si que nostre parolas 'Academia' e 'Liceo'
proveni de campos sportive. Le sportes principal son
combination de luctar, currer, saltar, jectar le javelina e le
disco e le lucta quintuple sub nomine 'pentatlon'. Al pede del
Acropolis era le campo sportive del aristocratic juventute, et
ibi le philosophos veniva trovar et eliger lor futur studentes.
Proque ibi le sport faceva se sin vestimentos, este pre-scola
al philosophia era nominate 'gimnasio', 'gymnos' in grec es
nude. Solo le nomine supervive'!
Le medicos grec del epoca rejecta le vetere credentia, que le
maladias es causate per mal demones. Nunc on cerca le causa
natural e apprende multo ex le papyros egyptian. Hippocrates
(460-377) es considerate como le fundator del medicina
scientific. Le 'juramento hippocratic' es le fundamento moral
pro medicos fin a in nostre tempore.
Le prime historia del mundo es scripte per HERODOTO (490-420).
Totevia, su obra es un confabulation sin critica, multo in
favor del athenieses.
Sub PERICLES (495-420 a.Cr.) le architectura crea un nove
Athenas, con splendide templos et edificios public. Con le
monumentos grec, celebre in le tote mundo, veni e resta nomines
grec in nostre vocabulario del arte. Le teatro attinge alte
novello. Tragedias Eschylo (Aischylos), Sophocles, Euripides
appare ancor in nostre programmas. Gratias al libertate de
caricaturar le tote mundo e non minus le ducente politicos,
developpa se tamben le COMEDIA.
Le libros son scripte super rolos de papyro e ponite in corbes
cilindric. Illos habe un parte importante tante in le vita
intellectual. Non solo libros literari es appreciate, ma tamben
libros instructive: de architectura, de sculptura, de
medicina, de matematica, de retorica etc.
Developpamento politic: Le grandor de Athenas costava summas
immense. Le tributos de Athenas non bastava. Athenas impone
altissime tributos al citates subjecte sin conceder le derecto
civil atheniese al habitantes de altere citates. In
consequentia, nulle sentimento de solidaritate existe in le
dominios subjecte - e le tributarios exploitate cerca un
occasion de conspirar con potentias estranier pro liberar se
del servitude atheniese. Tal occasion presenta se ben tosto:
Sparta et altere citates soveran es jelose del potentia e
ricchessa de Athenas. Un long e cruel guerra erumpe inter
Athenas e Sparta e lor confederatos. Athenas defende se
efficientemente, ma un terribile epidemia de peste occide due
tertios del athenieses, incluse Pericles e su due filios. Le
guerra termina se con le victoria de Sparta, que institue un
regime de pocos, le 'oliqarchia' (nomine usate supervive). Le
oligarchia spartan es pejor que le servitude atheniese. Le
guerra continua e ruina le population, si que le fermeros debe
vender lor terras e va in le citates como proletarios. Le
riccos compra le terras e cultiva le plantationes con sclavos.
Le populo grec es ruinate. Plato presenta su vision de un stato
ideal, ma necun stato-citate grec voleva sacrificar su
soveranitate local. Grecia remane divise e deveni facile preda
de un grande potentia estranier.
* * * * *
Cap. 9 - LE STATO UNIVERSAL HELLENIC DE ALEXANDRO
In le nord, ultra le frontieras de Grecia, habitava un populo
de paisanos semi-civilisate, le Tracianos, parlante un lingua
indo-european, parente al greco. Le parte plus civilisate era
MACEDONIA. Filippo, rege de Macedonia habeva recipet un
education grec. Ille comprende le debilitate del grec
statos-citate disunite e decide facer se maestro de Grecia.
Filippo adopta le civilisation grec, tamben le lingua franc
grec del epoca, le koinë como lingua de su administration e
del armea.
Soldato capacissime, Filippo crea un armea professional
permanente, unite per le lingua commun de commando: le koin‚.
Filippo conquire le nord fin al Danubio e al est usque al
Dardanellos. Il propone le UNION de omne statos citate grec,
con su predominantia. Isocrates, le successor de Pericles,
pronuncia se pro Filippo, vidente que solmente un mano forte
pote unir Grecia. Ma le famose orator del epoca, Demosthenes,
denuncia Filippo como tiranno aggressive. (Ancor hodie un
attacco extrememente aggressive es un 'filippica') e prevale.
In le sequente conflicto Filippo vince e uni tote Grecia,
Macedonia e le regiones annexe, in un corpore politic commun,
con un commun lingua franc (koine), Filippo mori in 336 a.Cr.
e lassa le trono a su filio Alexandro, qui ha solmente vinti
annos.
ALEXANDRO (nominate le GRANDE) educate per le grande philosopho
grec Aristoteles, vive completemente in le civilisation grec.
Ja Filippo recognosceva le debilitate decadente del
Medo-Persian Stato Universal. Alexandro decide conquirer lo. In
un campania unic in le historia militar del mundo, Alexandro
conquire Asia usque al Ganges e descende al Oceano Indian; pois
ille conquire tamben Egypto. - In omne punctos importante ille
funda citates grec, institue administration in koine. Este
citates deveni centros del cultural influentia grec. Durante le
dece-due annos de su campania, Alexandro porta le civilisation
grec fin a India, ubi le civilisation grec supervive ancor
hodie. De plus, elementos del cultura grec, ex India, entra in
China e contribue al civilisationes de China e de Japon.
Dunque le campania de Alexandro deveni le prime grande
interpenetration del West e del Est. Alexandro face venir
scientistas ex Grecia pro explorationes in le paises
conquisite, e invia centos de specimenes, monstras, a su vetere
maestro Aristoteles. Con passion e talento Alexandro dedica se
al organisation de su vastissime conquestas. Il crede in le
superioritate del civilisation grec, desira hellenisar le mundo
e unir Europa con Asia politica- e racialmente: Alexandro
sposa Roxana, un princessa asiatic; il suggere a su officieros
et amicos sposar filias de nobiles asiatic, con le resultato,
que milles seque su exemplo.
Koin‚ grec deveni ora le lingua universal official del vaste
Stato universal de Alexandro, que include le tote mundo
accessibile e civilisate. - Per disgratia Alexandro committe un
error fatal pro le mundo occidental. Volente organisar e
hellenisar su conquestas disperse in le immense vastitate del
spatio asiatic, ille non ha tempore pro conquirer, unir e
hellenisar le paises circa le Mediterraneo. Alexandro non
comprende que le paises circa le Mediterraneo debe haber le
prioritate absolute, pro que illo constitue un gruppo homogen
natural: geografic, economic, geopolitic, que pote esser
unificate, organisate e hellenisate multo plus facilemente que
le remotissime paises del Oriente.
Un Stato Universal mediterran haberea cambiate le historia del
mundo, remanite multo stabile. Al contrario, le imperio
oriental de Alexandro era un conglomerato troppo heterogen e ha
monstrate se multo instabile. Assi, le Occidente non conqueste
remane disunite e disorganisate, - preda de incessante guerras
interior: in vice de devenir un Stato Universal stabile e
florante pro seculos. Alexandro possedeva le capacitate de
facer lo, ma il ha perdite se in Asia.
Le immense fatiga de su campanias e le gigantesc effortio
organisatori attaccava le nervos de Alexandro. Ille perde su
autocontrolo: comendia a biber vino sin mesura, deveni malade e
mori in le etate de 33 annos 323 a.Cr. Su disparition prematur
es un grande calamitate historic. Ille era capace de unificar
le mundo, animate per le civilisation grec e parlante un lingua
universal del mundo, ma non lassa successores capace a
executar su grande planos pro le conquesta del west - planos
trovate inter su documentos lassate in hereditate.
Ora, le generales de Alexandro face guerras inter se pro le
predominantia. Pois illes divide le Stato Universal in tres
partes:
Le asiatic territorios del ex-Stato Universal Medo-Persian veni
sub le regno del general Seleuco e deveni, sub le dinastia del
seleucides, le successor del Stato Universal Medo-Persian, con
koin‚ como lingua universal (in vide del arameico).
Syria, Palestina et Egypto veni al general Ptolomeo tamben con
koin‚ como lingua universal. Le territorios de Macedonia e
Grecia veni subjecte a Antigono, nepote del plus grande general
de Alexandro.
Assi, ben que governate separatemente, le Stato Universal de
Alexandro remane unite in le civilisation hellenic e in le
lingua universal koin‚.
SELEUCO e su successores funda lor citate residential in
Antiochia (Syria) e cerca hellenisar lor immense imperio
asiatic. Le Seleucides funda dozenas de grec citates in Asia
Minor, in Syria, in le pais del Tigris e Eufrate, in Persia -
usque ultra le frontieras de India. Le citates recipe autonomia
pro lor local affares. Assi le civilisation grec prende
profundissime radices in Asia.
In Egypto, PTOLOMEO funda le dinastia ptolomaic. Ille reside in
ALEXANDRIA, fundate per Alexandro mesme. Le dinastia ptolomeic
succede unir le civilisation grec con le civilisation egyptian
e facer Alexandria un splendide centro de cultura.
In Macedonia e Grecia le lucta pro hegemonia continua e le
prosperitate declina. Le imperios seleucide e ptolomaic -
libere de luctas interior - con lor hinterland (retroterra)
immense, es multo plus favorabile pro industria e commercio.
Multe grecos emigra ex Europa al nove urbes: Antiochia,
Alexandria, Rhodos, Ephesos etc., reinfortia le civilisation
hellenic in Asia et Africa. Athenas sol conserva su prestigio
immense, nonobstante su debilitate politic, e remane le centro
del civilisation hellenic.
* * * * *
Cap. 10 - LE CIVILISATION HELLENISTIC
Malgrado que Alexandro ha destructe le potentia militar del
Oriente, le influentia del civilisation oriental deveni sempre
plus grande, specialmente in commercio, metodos de
governamento, habitudes, industria, arte, literatura, scientia
e religion. Durante que le civilisation grec (con su lingua,
arte, literatura, scientia, teatro etc.) hellenisa le Oriente,
le Oriente, in un maniera minus spectacular, ma non minus
profunde orientalisa le Occidente. Le resultato es le
interpenetration de Oriente et Occidente in un civilisation
greco-oriental o hellenistic. Le vehiculo del civilisation
hellenistic es le 'greco universal' (koin‚), lingua del
governamento, del commercio e del publicationes literari. Nos
possede multe documentos literari del epoca, scripte super
papiro, trovate sub le ruinas de casas, collapse, ben
conservate specialmente in Egypto gratias al clima sic. Tamben
le Vetere Testamento es traducte ex hebreo a koin‚. Koin‚ es
le lingua de omne homines culte, speialmente in le citates,
durante que le population rural continua usar (altra koin‚)
tamben lor linguas regional. Ass?, durante le tres seculos
post le morte de Alexandro, le hellenistic civilisation
imbracia le tote mundo antique.
Le architectura face progressos. Le grec citates in Asia son
multo ben constructe, splendide edificios public, templos,
teatros etc. Le "basilica" appare, inspirate per le antique
architectura egyptian. Tamben le 'arco' appare, inspirate per
le architectura de Asia Minor.
ALEXANDRIA deveni le plus grande urbe del mundo antique, con
extenslve disbarcatorios e docks pro naves, que traffica con
tote le mundo inter India et Espania. Le alexandrinos construe
un turre de 115 metros pro monstrar lumine al naves durante le
nocte. Le nomine del turre es 'PHAROS'; pois omne turres de
illumination pro navigation es nominate faros. In Alexandria,
le dinastia ptolemaic construe un gruppo de edificios: le
'Museo Royal', un instituto scientific, con un immense
biblioteca, salones pro conferentias et exhibitiones, cortes,
proticos e habitationes pro le scientistas residente in le
instituto. Le scientistas convive in le Museo; illes recipe
salario e omne cosas pro lor recercas, si que illes pote
laborar sin financial preoccupationes. Tal initio del
sistematic recerca scientific non es superate durante le
sequente due mille annos.
Le epoca hellenistic produce obras de arte, specialmente
sculptura, con dramatic representation del action human, obras
nunca superate como 'Laokoon'. Tamben le portrait es perfecte.
Apelles, pictor favorite de Alexandro, presenta testimonios
contemporan, le portrait attrahava cavallos passante. Le
poesia del epoca abandona le temas catastrofic e tragic. On ama
le tema idillic e pastoral del vita simple in belle compania.
Theocrito es appreciate tamben hodie. Al teatro floresce le
comedia.
Le scientia tecnic realisa multe inventiones pro le vita
quotidian, automatic aperitos de portas, machina a lavar,
pressa a vite pro producer oleo, combinationes de levatores,
manivellas, vites e pinniones, funivias pro transportar petras
ex petrerias, rotas pro elevar aqua in grande quantitate etc.
In fin un teatro automatic existe pro monstrar un succession de
picturas - le precursor del cinema.
Archimedes (morte 212 a.Cr. es le plus grande matematico e
physico del antiquitate. Ille developpa le matematica superior
e face multe discopertas scientific, como le peso specific. Per
le combination de poleas e rolos ille succede accumular le
fortia e pote levar lentemente un nave. Note es su sententia:
"Da a me un puncto fixe e io va mover le terra."
Altere grande matematico del epoca es Euclides, fundator del
geometria scientific. Le geometria euclidian es hodie ancor le
fundamento de nostre geometria practic.
Aristarcho de Samos (ca. 320 a.Cr.), grande astronomo,
discoperi que le terra e le planetas revolve circum le sol.
Este discoperta era troppo revolutionari pro su epoca. On
refusa id e le grande discoperta cade in oblivion e resta
dismemorate fin que 1200 annos plus tarde Copernico face le
mesme discoperta.
Eratosthenes de Alexandria (275-214 a.Cr.) calcula le
circumferentia del globo terrestre per medio de observationes
del movimento solar, malgrado su medios primitive con un error
de apena cento kilometros. Ille es tamben le autor de un
geografia complete del mundo cognite con un rete de latitude e
longitude.
Pytheas de Massilia explora le costas ultra Gibraltar,
discoperi le forma triangular de Anglaterra e penetra in le
mar del Nord, observa que plenlunio da marea alte.
ALEXANDRIA deveni le centro de recercas medical; per
vivisection de criminales condemnate on discoperi le nervos
motor e sensorial que conduce messages al cerebro. - Grande
BIBLIOTECAS trova se in Alexandria, in Heracleia al Mar Nigre,
et in Pergamon. Le Biblioteca de Alexandria habeva un medie
million de libros, le catalogo sol consisteva cento vinti libros.
Le EDUCATION face grande progresso. Le scola elementar es ora
subventionate per le Stato. Post le scola elementar le juvenes
ascolta conferentias de retorica, scientias natural, philosophia
e matematica. Oui ha talento special continua studiar in le
Museo de Alexandria o in Athenas.
In Athenas continua inseniar in le Academia le successores de
Platon. ARISTOTELES (384-322 a.Cr.) establi su scola private
in un terrassa nominate 'peripatos' = 'promenada', si que le
scola es nominate 'peripatetic'. Aristoteles dirige le studio
avantiate e le sistematisation de scientias: anatomia,
botanica, zoologia etc. Le resultato es un ver ENCICLOPEDIA, le
plus grande collection del cognoscentias scientific del
antiquitate. Le obras de Aristoteles gaude de autoritate
absolute fin al medievo.
Zenon insenia que solo un ben existe: le virtute - e un sol
mal: le torto moral. Ille insenia in un portico nominate
'stoa', si que su scola es 'stoic'. Secundo Zenon le scopo del
vita es le tranquillitate del anima. - Epicuro insenia, que le
placer del corpore e del anima es le plus alte ben, ma debe
esser sempre in accordo con le virtute. Stoicismo et epicurismo
servi como un specie de religion, proque le fide in le deos
del OLIMPO evanesce. Le simple populo non comprende le
philosophias e cerca substitutos in religiones estranie,
importate ex le Oriente.
Ex omne scientias nasce nove conceptiones e nove expressiones
qui hodie son 'classic' et international.
* * * * *
Cap. 11 - Le CIVILISATION DE ROMA
Historia
Italia non possede costas tanto indentate como Grecia; le
portos son minos numerose e minus bon. Dunque le commercio
ultramar non poteva esser developpate como in Grecia, si que
per le commercio trans marin le KOINE grec deveni tosto le
lingua franc del Mediterraneo. Le LATINO remaneva durante
seculos limitate al peninsula de Italia. Totevia, le mixtion de
linguas in le peninsula comencia jam in tempore remote. Le
populos nordic desira viver in un climate plus clemente, migra
verso sud, establi se in Italia e misce se con le nativos
racial- e lingualmente. A causa del superpopulation de Grecia,
tamben grecos emigra a Italia Meridional e Central. Le nomine
'Italia' es cunea per le grecos.
Tres populos lucta pro predominio in Italia: le ETRUSCOS
(immigrate ex Asia Minor) le semetic CARTAGINESES (immigrate
ex Nord-Africa) e le GRECOS.
Le native populos italic ha un parte subordinate in le lucta.
Le grecos vince et assecura le prevalentia del civilisation e
del lingua grec in Italia.
Italic tribos habita in le region al sud del Tibere, nominate
Latio; le vocabulo 'latin' veni de 'Latio'. Le LATINOS son
indo-europeos immigrate ex le steppa asiatic. Illes son
agricutores e compra le metallic instrumentos ab mercantes
etrusc in le mercato vicin importante del region, nominate
'foro', que deveni plus tarde le FORO ROMAN. Circa 750 a.Cr.
le ETRUSCOS conquire le forte PALATINO super le Tibere e
controla villages vicin al Tibere que uni si e forma le citate
de ROMA.
Le ETRUSCOS era un populo grande e forte. Le essential
elementos del cultura etrusc supervive in le civilisation
roman; - tamben elementos poco simpatic e opposite al spirito
hellenic - per exemplo le sadismo, que manifesta se per le
luctas de gladiatores in le circo roman: instructores era
etruscos. Scenas de cruelitates infernal es observabile in le
frescos del tumbas etrusc. Dante, nate in le pais del
etruscos, da vivace descriptiones de tal cruelitates in su
'Inferno' del 'Divina Comedia'! Es ben possibile que tamben le
tauromachia ('corrida' espaniol) descende ex le spirito de
cruelitate etrusc.
Le etruscos traffica in portos grec e apprende scriber lor
lingua con literas grec, si que non solo le grecos, ma tamben
le etruscos importa le arte del scriptura a Latio. Durante le
predominantia etrusc le latinos assimila multe elementos
etrusc. Malgrado que in ca. 500 a.Cr. le romanos expelle le
etruscos, le obras etrusc lasse un marca perenne super le
cultura de Roma.
Ja durante le influentia etrusc, grec navigatores commercia con
le latinos in le bassino del Tibere. Le latinos apprende le
nomines grec de multe mercantias, apprende leger e scriber
facturas - primo in greco, pois tamben in latino, si que le
alfabeto grec. Le lingua grec comencia influer le latino in
modo considerabile. Le latinos apprende le nomines grec de
vestimentos, utensiles, vasos e altere mercantias offerte per
le grec mercantes. Assi le grec veste (de origine fenicie
"khit•", pronunciate per le latinos "ktun", con passar del
tempore perde le 'k' initial e adde le desinentia latin 'ic' e
deveni "tunic (a)". Le etymologia ha stabilite multe vocabulos
latin de origine analoge.
Le grecos porta con se lor belle mitologia, le belle contos de
deos e semi-deos, e le romanos apprende identificar lor deos
con le deos grec. Le influentia del religioen grec es potente
per le oraculos grec. Le romanos crede, que le oraculos es
capace a revelar le futuro. Essente un populo de calculation
materialistic, illes apprecia un religion capace a revelar le
futuro. Le religion del romanos non es un devotion interior,
ma plus tosto un negotio inter deos e homines. Venerar le deos
es, pro le romanos, como compler un contracto: le homines da le
veneration e, in cambio, le deos da lor favor.
Le romanos possede un talento special pro le POLITICA E
LEGISLATION. Illes crea un governamento guidate per le
experientia del homines plus matur e plus habile. Post le
expulsion del etruscos le romanos adopta un sistema
republican, con due 'consules', commandantes del Stato, electe
pro un anno; le nobile 'patricios' son eligibile. Ma tamben le
populo commun pote eliger un representante nominate 'tribuno',
qui ha le derecto de VETO contra actiones governamental, que
viola le interesses del populo. Affares importante como pace e
guerra depende del 'senato'composte de ex-officiales. In
tempores de grande periculo es nominate un 'dictator'. Omne
este nomines de officiales e multe alteres son in uso quasi
mundial ancor hodie.
ROMA commencia como un minuscule citate-stato de poc kilometros
quadrate. Le romanos allia se con le federation de tribos
latin e concede a illes le mesme derecto civil del citatanos de
Roma. Adjutate per su alliatos, Roma succede conquirer
territorio etrusc in le nord e territorio de predatori tribos
italic in le sud. Roma establi colonos agricole pro proteger le
nove territorios e concede le derecto civil a omne habitantes.
Tal expansion crea un corpore crescente de citatanos-soldatos
productive e preste a defender le juvene citate-stato de Roma.
Le politica roman es evidentemente superior al meschin
mentalitate del republicas grec, que non dava derecto civil al
habitantes del territorios annexe. In tal modo, poco a poco,
Roma deveniva maestra del peninsula.
Durante que Roma conquire Italia, le semitic citate-stato
CARTAGO, parlante un specie de arameico, domina le costa nord
de Africa, grande parte de Sicilia, Sardinia, Corsica e le
costa de Espania etc. Su civilisation syriac-arameic era de
alte nivello. Roma e Cartago, representantes de due
civilisationes diverse (greco-roman e syriac-aramenic), veniva
in conflicto armate, e le fortuna de guerra favorava le
cartagineses, qui disponeva de un grande flotta. Ora tamben le
Romanos construe un flotta, pro decider le guerra a su favor.
Alora le genial stratego cartaginese Hannibal organisa un
armea terrestre ex le hardite nativos de Espania, transversa le
Pireneos e le Alpes e defia le armea decuple de Roma. Durante
un lucta exasperate de dece-cinque annos, Hannibal es victor
plure veces, ma le tenacitate del romanos fortia Hannibal a
retirar se ad Africa. - Pois, le grande stratego roman Scipion
porta le guerra in Africa, disface e destrue Cartago, si que
Roma deveni dominatrice de omne territorios de Cartago e le
plus grande potentia del epoca.
Ora, Roma non vole tolerar le altere potentias circum le
Mediterraneo, que poterea menaciar le predominio de Roma. Le
disunitate del tres partes del Stato Universal Hellenic de
Alexandro offere occasion a Roma pro practicar le tactica
'divide et impera'' In 197 a.Cr. le romanos derouta Macedonia
e face le grec statos vassallos de Roma. Anno 168 a.Cr. illes
provoca tamben le Imperio Seleucide e, fin 168 a.Cr. succede
facer tamben Egypto vassallo de Roma.
Assi le romanos, excellente organisatores del guerra, succede
extender lor domination evenite ex un parve citate-stato, a
quasi le tote mundo civilisate.
Totevia, ora illes son confrontate al carga de organisar et
administrar un imperio ecumenic. Hic le Romanos falle
completemente pro lor aviditate de inricchir se sin scrupulo e
pro lor rapacitate de exploitar le paises subjecte. - Le
experientia historic demonstra sempre, que on non pote facer
mal a alteres sin facer mal moral a se mesme. Le Romanos,
facente mal material al paises subjecte, causa non solo le
ruina del paises subjecte, ma tamben le deacadentia de lor Roma
mesme.
Le romanos victoriose in scala mundial, oblida, dismemora lor
anterior generositate, con le qual illes concedeva le derecto
civil al regiones conqueste in Italia. Ora, victoriose in le
tote linea, refusa le derecto civil al neoconqueste paises,
considera les como provincias, obliga les a pagar tributos a
Roma e a submitter se al domination incontrolate. Le occupation
resta militar; le governator roman ha le derecto de incassar
tributos et usar liberemente le partes pro su armea e le
governamento.
Le officio del governator dura un anno solo et es, de facto, un
premio pro servicios politic. Durante le breve termino de
governamento le governator cerca ganiar un grande fortuna
private, spolia e roba quanto possibile. Roma recipet ex su
provincias tante moneta tributari, que impostos directe ab le
citatanos de Roma non era plus necesse. Commandantes e truppas
victoriose inricchi se per spoliation. Pois, roman
commerciantes e contractores pro collection de tributos invade
le provincias.
Nominate 'publicanos', illes extorque le population tanto
cruelmente, que le Evangelio considera les como peccatores
typic. Governatores e publicanos inricchite sin mesura retorna
a Roma nove plutocratia. Le ricchessa demanda benes de luxo:
villas, mobiles, vestimentos, joieles, obras de arte,
comestibiles exotic etc., luxo sin mesura. Le spoliatores
porta a Roma granparte del auro, del obras de arte, trovate
in le provincias. Ric romanos possede tonnas de argenteria e
altere articulos de arte in lor casas private. Assi le
nivello cultural del vita roman augmenta, ma omne benes
cultural son importate. Necun artista roman es capace a crear
genuin obras de arte.
Similmente, on comencia construer a Roma splendide edificios
public, importante le architectura grec. Educate sclavos grec
liberate funda le prime scolas in Roma e insenia tamben
literatura e retorica. Multe juvenes roman va a Athenas pro
completar lor studios. Quando pois Roma annexa Grecia, le modo
de vita grec e roman veni intimemente mixte. Multe grecos veni
a Roma, si que le literatura grec diffunde e deveni un
elemento essential del cultura roman. Le quotidian contacto con
grecos culte incita le romanos a cercar expression literari in
lingua latin. Ben que le latinos possedeva lor cantos popular
pre-literari, le romanos non prende lor inspiration ex le
poesia del proprie populo, ma ex le literatura grec, si que le
literatura roman developpa se como simple continuitate del
liteatura grec in lingua latin: Horatio mesme, le grande poeta,
confessa: "ROMA, conquisitor de Grecia, veni conquisite per le
civilisation grec". Quando pois le literatura cresce, le
editores emplea, da labor, como copistas, a un ver armea de
sclavos, pro producer libros. Posseder un biblioteca ben
fornite de libros grec e latin, es considerate necessari pro
homines culte e ric. Le developpamento del literatura latin
eleva le lingua latin a un nivello plus alte.
Decadentia.
Intertanto le vita luxuriose del nove classe ric causa
corruption e decadentia moral. Le soliditate del familia
comencia a disparer. Divorcio deveni commun. Le feminas de
Roma, anteriormente famose pro lor virtute familial, deveni
vendibile. - Le populo non participa in le grec cultura del
riccos e non le comprende. Le gusto del multitude roman remane
primitive e demanda jocos attractive. On introduce duellos con
gladio inter criminales condemnate e inter sclavos
'gladiatores', qui debeva occider se mutualmente; equalmente
spectaculos inter gladiatores e bestias feroce. Le multitude
delectava se in tal duellos sanguinari. Le mesme multitude
commun del urbe de Roma decideva per le electiones; le riccos
organisa spectaculos cruel pro esser electe al governamento.
Corruption:
Toto es corrupte a Roma. Le multitude es un populaceo
parasitic, que non vole laborar. Laborar es affare de sclavos.
Le plebe crita pro "pan e spectaculos" e dirige le politica del
Imperio Roman. Le 'moneta immunde' compra le officios; le
tribunales tamben es vendibile. Le nove riccos corrumpe tamben
le vita rural. Carrieristas e spoliatores de provincias compra
omne fermas vendibile, unifica les in grande plantationes e
cultiva les per sclavos. Cento mille prisioneros de guerra veni
vendite como SCLAVOS. In le plantationes le sclavos es
tractate como bestias: marcate per ferro ardente et exploitate
cruelmente fin al collapso. Le mortalitate es enorme, si que le
demanda pro sclavos deveni plus grande que le disponibilitate
de prisionieros de guerra. Alora piratas, chassatores de
homines, e mercantes de sclavos (tolerate per le governamento)
in festa le costas del Mediterraneo pro capturar homines
libere e vender les como sclavos.
Sclavos e linqua
Con le introduction del sclavos, linguas estranier entra in
Italia. Le linguas del sclavos apporta elementos lingual al
latino e le sclavos semicivilisate simplifica le lingua e
prepara le transformation del latino in un lingua franc rustic
vulgar.
Intertanto le prestigio de Roma diminue. Le habitantes del
provincias vide, como le governamento de Roma es in le manos
de autoritates corrupte e de un populaceo brutalisate. Le
provincias demanda participation al governamento. Le
population rural demanda un reforma agrari: distribution de
terras. Alcun statistas honeste cerca remedio per legislation,
assi le fratres Tiberio Gaio Graccho. Tiberio diceva: "Le
bestia que vaga ha cavas e retiros... Vos qui combatte pro Roma
non ha casa pro vostre sposas e filios,... vos combatte e mori
pro procurar ricchessa e luxo ad alteres. Vos es nominate le
maestros del mundo - ma vos non possede alcun gleba de terra".
Le Graccos veni assassinate. Seque un lucta sanguinose inter
le minoritate dominante e le majoritate oppresse, aperi le
strata al assumption del poter per generales militar con
ambitiones politic, como Mario, Druso, Sulla e Pompeio.
Finalmente veni un nove Gaio heroe popular Caius Julius Caesar, Julio Cesare (101-44 a.Cr.)
Cesare, electe consule, organisa un armea professional, occupa
le territorios del hodierne Francia, Belgica e Hollanda,
annexa les a Roma sub le nomine 'Gallia'. Pois ille transversa
le Manica et occupa Britannia fin al Tamese. Reveni in Italia
con su armea victoriose e devote a ille, prende le poter del
stato e organisa ordine. Intertanto continua le lucta del
cliques, que Cesare debe superar, e le resistentias armate de
su concurrentes. Celebre es su "veni-vidi-vici" (io veniva,
videva, vinceva) classic brevissime annuncio al senato de su
decidente victoria (presso Zela, 47a.Cr.). Post esto Cesare
passa a Egypto, ubi regna Cleopatra, le ultime descendente de
Ptolemeo. Cesare remane novem menses in Egypto. Durante un
rebellion le populaceo incendia le celebre BIBLIOTECA DE
ALEXANDRIA' annihilante manuscriptos preciosissime et
insubstituibile - un immense perdita cultural pro omne tempores.
Cesare retorna a Roma e regna con grande moderation e
humanitate. Ille dedica se a reformar e reorganisar Imperio e
governamento del citates. De valor es su reforma del
calendario, introducente le anno solar: le nomine del mense
'Julio' commemora Julio Cesare. Cesare es decise a unificar e
latinisar le tote imperio, incluse le Medie Oriente, como il ha
latinisate Gallia. Certemente Cesare habeva le capacitate e le
genialitate a facer lo: Il ha preparate le organisation del
Stato Universal Roman; ille non poteva realisar su planos - fu
assassinate per un gruppo de fanaticos. (101-44 a.Cr.) Cesare
es tamben cognite como scriptor classic. Su libro 'de bello
gallico' (le campania, guerra in Francia) scripte in un stilo
que voleva esser classic modello, et es lectura obligatori in
nostre gimnasios.
* * * * * *
Cap. 12 - LE STATO UNIVERSAL ROMAN
OCTAVIANO, filio adoptive de Cesare, in solo dece-octo annos de
dur lucta, liquida omne cliques de adversarios, termina le
guerra civil e succede assecurar se le hereditate de Cesare pro
controlar omne dominios de Roma e pro unir les in un grande
Stato Universal.
Latino es lingua universal, lassante le greco universal (koin‚)
pro uso in le partes oriental del Stato Universal. Post un
seculo de guerra, devastation e mal-governamento de cliques, le
pace, le ordine e le bon governamento retorna. Omnes son plen
de entusiasmo. Le senato confere a Octaviano le titulo
'AUGUSTO'; (venerabile) tamben le mense post 'Julio' veni
nominate 'Augusto'.
Augusto es le fundator del Stato Universal Roman. Ille non vole
ulterior conquestas, ma consolidar le dominio del Stato
Universal, del Eufrate al est fin al Danubio e Rheno al nord e
al west.
Sub Augusto e su successores, le Stato Universal Roman gaude de
un periodo de pace de duo cento annos. Augusto cerca organisar
un administration honeste et efficiente in omne partes; ille
mesme nomina e controla le governatores e lassa les in officio
pro longe annos. Augusto crea un juste sistema de taxation et
impostos et introduce le censimento del fortuna tamben in le
provincias. Un CENSIMENTO DEL POPULOS era in curso quando
Christo nascet in Bethlehem. Augusto controla personalmente le
vastissime summas de impostos e usa un grande parte del moneta
pro obras public in le provincias, si que tamben le provincias
recipe un administration stabile, efficiente e controlate. Le
consolidation general incoragia le gente a investir lor moneta
in interprisas. Le affares flora, Augusto, herede del grande
ideas de Cesare, initia le unification civilisatori del tote
mundo in cultura, economia e lingua. Ille combatte le
decadentia moral, legifera pro proteger le matrimonio, restaura
le templos, le festas e le antique usages. Augusto crea
splendide edificios public in marmore, secundo modellos grec e
oriental. Totevia le architectura - como tamben le artes
plastic e grafic del epoca - non es original roman, ma
continuation del arte grec. Le literatura del epoca de Augusto
equalmente es le continuation del literatura grec in lingua
latin impregnate de parolas grec. Assi le latino es
developpate ad un fin et exacte instrumento de expression. Le
mixtion del culturas grec e latin deveni complete, e homines
culte es versate in le literatura grec e parla greco como
latino - quasi plus greco que latino.
In medio del epigonismo del epoca, HORATIO es un poeta original
- le plus grande poeta latin. Ille porta le poesia latin al
plus alte nivello. Horatio es un ric mina de vivide
descriptiones del vita roman.
Verso le Occidente le romanos insiste in imponer le LATINO como
linguistic medio pro transmitter le cultura hellenic recepte
ex fonte grec. Le latino es lingua del administration e del
armea, diffunde se tamben al costo del altere linguas
occidental.
Nonobstante, le romanos non succede assimilar le greco
universal (koin‚), que ha capturate Roma mesme. Ubi le KOINE
es establite como lingua del cultura, del administration e del
negotios, le governamento roman non cerca supplantar lo.
Uno del successores de Augusto, le imperator CLAUDIO (40-54
p.Cr.) conquire et annexa Britannia, que remane provincia
roman durante tres seculos. Trajano latinisa Rumanla, que hodie
ancor es romanic. HADRIANO (117-138) organisa su armea ex omne
populos del Stato Universal, e face le armea un crucibulo de
fusion, in que omne soldatos veni latinisate. Ille organisa
tamben le postas imperial. Le correspondentia deveni facile e
contribue multo al latinisation del provincias.
LATINO deveni le lingua universal del mundo, durante que le
KOINE remane restricte a certe regiones orintal.
Durante le secunde seculo de pace multe provincias recipe le
derecto civil, si que le population deveni de jure romanos e
latinisa se. On institue un codice de leges pro le tote Stato
Universal, si que tamben le jurisdiction contribue al
latinisation.
In le provincias latinisate va nascer durante le seculos
sequente, le linguas regional latinisate: francese, espaniol,
portuguese, rumanian, et in un certe senso anque anglese, german.
Ora le SCOLAS son financiate per le Stato. Hadriano funda un
UNIVERSITATE a Roma, le 'ATHENEO'. Tamben in altere citates
nasce universitates, si que le education cultural diffunde se
in le integre Stato Universal Roman. Latin e Koine amalgama se
sempre plus a "GRECOLATINO".
Le artes tecnic progressa. Le romanos inventa le beton =
concretum, caementum pro funder pecias colossal. Le cupola del
PANTHEON a Roma con 45 metros de diametro, es un fusion de un
pecia de beton, et es ancora firme como in le tempore de
Hadriano, constructe anno 118-128 p.Cr.
Le CIVILISATION del Stato Universal deveni cosmopolita,
composite ex omne elementos del civilisation occidental e
oriental, centrate in Roma. On importa non solo merces de luxo
ex oriente, ma tamben RELIGIONES, pro que le fide in le deos
ancestral - troppo crude e troppo insatisfacente - declina
tanto in le elite quanto in le populo simple. In vice le
misterios del religiones oriental exerce un forte attractlon a
omnes. Iste misterios consiste in le dramatic representation
del carriera de un deo, su submission al morte, su
resurrection ex le morte e su ascension al vita eterne. On
crede que le facto de testimoniar le representation e de
submitter se a certe ceremonias de initiation, porta le
initiatos al delivrantia del mal e al participation in le vita
eterne con le deos. Este misterios es le precursores del
christianismo.
Le ancian religion roman non promitte un vita felice post le
morte. Nonobstante omnes desira, consciente- o
inconscientemente, un vita ultra le tumba, e in medio de
tribulationes, on desira un supporto divin. Assi, le multitude
senti le attraction del confortante promissas del religion
oriental.
Inter omne religiones orinetal, le CHRISTIANISMO diffunde se le
plus rapidemente, como nos va vider in le capitulo sequente.
Le imperator Marco Aurelio (161-180) era un fin spirito super
le trono; ille lassa un volumine de su "Meditationes", que es
un aspiration pro viver secundo alte normas moral. Marco
Aurelio non poteva arrestar le Decadentia interior del Stato Universal.
Le causa primari es le disparition del classe de parve
fermeros, qui antea, como productores, pagava impostos, era
soldatos e citatanos, habeva create le grandessa de Roma. Sub
le carga insupportabile de impostos e le concurrentia del
colonias african, le fermas veni absorpte per vaste
latifundios appartenente a ric proprietarios de Roma. Un parte
del fermeros ruinate entra in servicio del latifundios como
servos ligate al terra arate, includente lor descendentes pro
sempre, quando le terra es vendite. Altere fermeros ruinate
migra in le citates. Pocos ibi trova occupation in le
manufacturas, que restringe lor production, proque le principal
clientes, le parve fermeros, son disparite. Le grande parte
del ex-fermeros deveni paupere proletarios in Roma, qui vive
per le beneficentia del Stato, celle massa que non vole o non
trova labor e demanda 'panem et circenses' - pan e ludos. Le
carga de lor mantenimento es immense.
De plus, le ARMEA necessari pro defender le frontieras contra
barbaros aggressive, deveni un carga sempre plus grave. Assi
le Stato cade in grande difficultates financiari. Le fisco non
pote pagar regularmente le soldos, si que le armea es
demoralisate. - Le romanos decadente non vole servir in le
armea, on recruta estranieros. Con un majoritate de
estranieros le armea veni a consister de elementos semi- o
non-civilisate.
Le disciplina de tal armea es basse, e un armea indisciplinate
deveni objecto de manovras politic in mano de aventureros et
es factor potente in le election del nove imperator. Le armea
indisciplinate refere un imperator que non demanda disciplina.
Quando le imperator monstra se troppo exigente, le armea
occide le e elige un nove imperator. Assi le poter supreme del
Stato passa in le manos del parte minime civilisate del
population. Tal fortias destructive apporta un seculo de
revolutiones, per quales Stato e civilisation roman face
naufragio.
In 212 p.Cr. le imperator Caracalla concede le derecto civil a
omne homines libere del Stato Universal. Post su morte, le
provincias instaura lor proprie imperatores, qui lucta inter se
pro le trono del Stato Universal. Al proclamation de un nove
imperator seque tosto su assassination. - Durante novanta
annos le Stato Universal habeva octanta imperatores, un de
illes regnava un sol die; un parte de illes era poco plus que
banditos. Durante cinquanta annos non existe ordine public.
Vita e proprietate non es secur: turbulentia, robamento e
assassinato regna in omne partes. Le insecuritate ruina le
economia.
A mesura que le lucta interior ruina fortias del Stato, le
barbaros irrumpe e devasta provincias integre. Quando pois le
provincias comprende, que le Stato non pote defender les, illes
organisa lor proprie defensa. A partir del imperator
Diocletiano (284-305) le difficultates deveni tanto grande, que
ille introduce un sistema totalitari, in le qual le citatano
es solmente un rota del machina totalitari del Stato. Le
imperator Constantino funda un nove capital, difficilemente
vulnerabile per le barbaros, essente distante del nord:
Byzantio al Bosporo, stricto maritime inter le Mar Nigre e le
Mediterraneo, domina tanto Europa quanto Asia. Le magnificentia
de Byzantio es comparabile solmente con Alexandria antique
prende nomine CONSTANTINOPOLIS.
Le Stato Universal Roman, moral- et economicamente banca-rupte,
non pote resister al barbaros. Legiones roman disciplinate non
plus existe. Le imperatores debe ingagiar mercenarios barbare
pro combatter le barbaros. Con le soldatos barbare tamben
costumes et elementos lingual penetra in le vita del Stato. Le
romanos intermarita con le barbaros. Tal mixtion de sanguine
incorpora multe barbaros in le civilisation roman. Germanos
altemente educate appare.
Ulfilas traduce le NOVE TESTAMENTO in gotico; este traduction
es le prime documento scripte in lingua germanic.
Le ultime imperator, qui regna ancora super le Stato Universal
unite, es Teodosio (379-395 p.C.). Ille lassa le parte
occidental a su filio Arcadio, e le parte oriental a su filio
Honorio, sub le tutela de capace et energic ministros e
officiales german. Assi le DIVlSION DEL STATO UNIVERSAL Roman
es un facto. Le parte occidental era plus debile, lacerate e
spoliate successivemente per le HUNNOS e le VANDALOS. Le
imperatores occidental era simple marionettes installate per le
mercenari soldatesca barbare. Le ultime de illes, ROMULO
AUGUSTULO, es liquidate per le soldatesca e substituite per le
mercenario ODOAKER. Assi dispare, in le anno 475 p.Cr., le
ultime imperator occidental.
Le PARTE ORIENTAL, minus accessibile al barbaros, resiste plus
longemente. Le sol imperator remarcabile es JUSTINIANO (ab 527
p.Cr.) qui deveni celebre per le collection e sistematisation
del leges ('PANDECTES') e del decisiones legal pro omne
situationes juridic. Le digesto de su leges es partialmente
usate ancor hodie. Ille construe le plus magnific templo
antique, le HAGIA SOPHIA, que costava dece-octo tonnas de auro
e sta, multo admirate, tamben hodie.
Cap. 13 - Le SPIRITUAL STATO UNIVERSAL
ECCLESIA
In vision historic le religion e le ecclesia christian es le
resutato del incontro inter le civilisationes syriaco-arameic
e hellenic, in tanto que omne religiones superior nasce ex le
incontro de civilisationes.
Jam in le octave seculo a.Cr. le syriaco-arameic civilisation e
lingua produce effectos permanente super le hellenic
civilisation e lingua: le alfabeto, le nove codice etic, le
sistema de cosmologia e tamben le philosophia stoic veni ex
fonte syrico-arameic. Totevia, le cultural e lingual
communication inter le due civilisationes era reciproc. Le
hellenismo radia verso Syria et al tote Medie Oriente, jam
longe tempore ante le conquestas de Alexandro. In le quinte
seculo a.Cr. Syria jam importa hellenic ceramicos con
inscriptiones e accepta le artistic standardes de Grecia.
Tamben le lingua grec Koine veni cognite per le commercio.
Este preparation explica le rapiditate, con que le
syriaco-arameic civilisation e lingua succumbe al hellenismo e
al koine post le militar conquesta per Alexandro. Totevia, le
conquesta costava carissimo: Le conquesta material provoca un
contra-offensiva spiritual (religiose et ideologic), que
produce, poco a poco, le dissolution del civilisation hellenic.
In le epoca post-alexandrin, ideologias syriaco-arameic
travesti e disguisa se in veste hellenic. Le stoicismo, per
exemplo, es un ideologia apparentate al ideologia del profetas
de Juda, presentate in terminos del philosophia hellenic. Le
final dissolution del hellenismo es le obra del christianismo,
que recommendava se al hellenes in le veste del philosophia
grec, e como tal le hellenes acceptava lo. Le spirito del
christianismo es tanto revolutionari, tanto superior alien al
spirito del hellenismo, que e conversion del hellenes al
christianismo conspira e conjura le dissolution del hellenic
civilisation. De facto Judea parlante arameico conquiste per
le greco-romanos, captura su grecoroman conquisitores in le
campo del religion, que es parte nucleari del civilisation. Le
mundo grecoroman veni convertite ad un religion de origine
arameo-judaic, que remane essentialmente arameo-judaic in su
inspiration e principios, nonobstante su compromissos con le
hellenismo. Como resultato del conversion le civilisation
hellenic (grecoroman) perde su identitate e deveni le grecoroman
civilisation christian.
Le centro del nove civilisation es le Vetere e Nove Testamento
de arameo-judaic origine, vestite in greco-koin‚. Nostre
civilisation occidental es herede del essential tresores del
literatura arameo-judaic sacre, e con este literatura veni ad
nos multe elementos linguistic.
Le CHRISTIANISMO declara, que Deo es patre de omne homines, si
que omne homines son fratres; que Deo es amor pur, si que Deo
ama omne homines, dunque omne homines debe amar Deo; e este
amor debe manifestar se in le amor pur pro omne homines. In su
sermon del montania, christo proclama le absolute normas moral:
amor pur, compassion active, altruismo, servicio spontan,
humilitate, non-violentia, honestate e puritate. Christo demanda
de viver secundo tal normas e liberar nos del vitios contrari:
odio, non-compassion, avaritia, orgolio, violentia, dishonestate
e impuritate. In quanto nos cerca viver secundo le normas e
libere del vitios, nos va posseder, poco a poco, un nivello
spiritual e moral plus alte e plus felice. Christo nomina este
stato de felicitate le "Regno de Deo", o "Regno del Celo", ma
precisa, sin ambiguitate, que le "Regno" es in nos mesme,
dunque non es un loco material, ma un stato physic. Assi,
christianismo promitte un felicitate progressive jam sur
terra - pois vita eterne transhuman.
In principio le christianismo es predicate in lingua arameic,
lingua materne de Christo e del Apostolos, lingua universal del
Oriente. Totevia, le arameico era jam in regresso contra le
greco koin‚. Le discipulos de Christo, volente conquirer le
Occidente, adopta le KOINE como lingua universal del
communitate christian: "Ecclesia", traduce le message de Christo
(le Nove Testamento) in koin‚ e comencia predicar in
greco-koin‚. Assi, per koin‚ illes conquire le parte oriental
del Stato Universal Roman.
In contrario, in Italia et in le provincias occidental le
LATINO prevale. Le christianos, volente invader tamben le
Occidente, traduce le sacre scripturas in LATINO e predica in
latino.
Le altere religiones oriental non poteva presentar le mesme
consolation, sperantia, satisfaction moral, spiritual,
compania et unitate in pur amor reciproc, que le christianos del
prime seculos offere e imparti. Super toto, christianismo es de
origine proletari. Christo e le apostolos era ex le populo
paupere. Dunque le pauperes, le proletarios, le sclavos, le
humiles, le exploitates, le tribulates e illes, qui cercava un
melior orientation moral e spiritual, assembla se in le
communitate christian. Durante le secunde seculo del pace
universal (del Stato Universal Roman), le christianismo supera
absolutemente omne altere religiones, e forma un nove typo de
societate:
Le ECCLESIA.
Ecclesia es, de facto, un specie de STATO UNIVERSAL SPIRITUAL.
Le Ecclesia Christian pretende se mesme - e ancora plus grande
- universalitate que le Stato Universal Roman. Le Ecclesia
adopta, successivemente, le linguas universal del Statos
Universal, in le quales on propaga le christianismo. Con su
expansion le Ecclesia porta con se le lingua universal ad omne
populos convertite al christianismo.
ECCLESIA E STATO
Le locotenente del imperator DIOCLETIANO, GALENO, observa, que
le Ecclesia Christian ha create un organisation hierarchic
solidissime, le qual contribue multo al mantenimento del ordine
e de bon vicinitate. Con un decreto del anno 311 Galero
recognosce le Ecclesia legalmente. CONSTANTINO, successor de
Diocletiano, confirma le decreto et eleva le Christianismo a
religion del STATO UNIVERSAL. Assi le Ecclesia deveni tamben
institutionalmente un Stato Universal Spiritual. Le successor
de Constantino, Juliano (361-363 p.Cr.) refusa le christianismo
e tenta imponer un "hellenistic" religion inventate per ille e
su collaboratores. Este religion artificial non supervive a
Juliano - in analogia al experimento religiose de Ikhnaton in
Egypto. - Religion non pote esser imponite per invention
artificial.
Con le DIVISION del Stato Universal Roman, tamben le ECCLESIA
divide se. Le Ecclesia Oriental (Ortodoxe)deveni dependente
del Stato, con le imperator regnante como capite del Ecclesia.
Al contrario, le Ecclesia Occidental (Catolic) developpa se a
un organisation completemente independente del Stato. Le
Ecclesia christianisa le barbaros e gania considerabile
influentia super illes. Ya, secundo le fide, Christo ha date al
apostolos e lor successores grande poteres spiritual - e le
barbaros christianisate sape lo. Assi, quando le Stato Universal
Roman non es plus capace a reprimer le barbaros con le fortia
material, le Ecclesia reprime e disciplina les per medio del
fortia spiritual. Quando appare un nove invasion barbaric del
slavos, le Ecclesia christianisa e incorpora les in le
civilisation christian.
Le facto, que le prime episcopo de Roma, Sancte Petro, es
considerate como le prime successor de Christo, instaura le
episcopo de Roma (le Papa) automaticamente como capite del
Stato Universal Spiritual - e instaura le de omne fideles.
Un parte del christianos retira se del occupationes secular,
reuni se in communitates spiritual nominate "monasterios" e
practica le vita dedicate al diffusion del fide e del cultura
general. Per le activitate del monacos, le Ecclesia assume
tamben le cura del cultura e del lingua universal. Grande
homines, in religion et in cultura general, appare, - como
Sancte Augustino. Le monacos copia le manuscriptos antique, si
que illes contribue al conservation del literatura. Le Ecclesia
cura tamben le artes et offere le occasion de spiritualisar le
arte. Le architectura flora per le construction de templos. Le
monacos converte le barbaros nordic al christianismo e in le
mesme tempore, al civilisation del epoca, incluse al uso del
lingua universal - parallelmente e mixte con le linguas
regional. Assi appare e developpa se le lingus filias del
greco-latino: le espaniol, le portuguese, le francese, le
catalano, le anglese e le linguas germanic.
Durante le tres seculos obscur inter le dissolution del
civilisation hellenic (grecoroman) e le nascentia del
civilisation occidental christian, le Ecclesia, como Stato
Universal Spiritual, es custode del valores del civilisation,
como un cocon custodia le chrisalide, ex le qual de papilion va
nascer.
* * * * *
Cap. 14 - Le CIVILISATION DEL ISLAM
In le anno 570 p.Cr. nasce Mohammed, fundator del Islam. Como
le christianismo, tamben le Islam contine un componente
syriaco-arameic et elementos hellenic. Islam, como le
christianismo, es optime demonstration, que le collapso de
Statos Universal prepara le terreno pro le emergentia, le
apparition inattendite, de un religion superior.
ISLAM, como le christianismo, adressa se a omne homines et
aspira al conversion del tote mundo. In le stato de lor
emergentia, anbes establi se in le quadro de un Stato Universal
vicin al collapso. Ambes converte le population del Stato
Universal, supervive le collapso del Stato e continua a
diffunder se vigorosemente tamben ultra le limites del Stato
Universal collapse. Islam obtene rapidemente grande influentia
super le arabes barbaric e guida les in le campo del
civilisation. Le successores de Mohammed, le CALIFAS, organisa
le mohammedanos in potente armeas animate per le zelo
religiose. Post quasi un millennio de domination occidental, le
mohammedanos reconquire le Proxime e Medie Oriente; pois illes
attacca le occidente decadente e conquire Nord-Africa, le
Peninsula Iberic, le costa de Languedoc inter le Pireneos e le
imbuccatura del Rhodano - plus tarde tamben Sicilia.
Como ja le dinamic akkadianos adoptava le civilisation persian,
herede del medo-persian civilisation, le populos de Islam
demonstra se como creatores de un civilisation proprie e
preciose. Illes construe splendide moscheas e palatios, como
le Moschea de Cordoba e le Alhambra de Granada, considerate
como supreme obras maestral. BAGHDAD, le capital del CALIFAS,
deveni le plus fin urbe del Oriente. Le califas organisa bon
governamento. Le arabes developpa un civilisation plus alte
que le civilisation occidental, alora decadente. Illes studia
le litteratura grec e oriental fin a India, developpa
specialmente astronomia, matematica, agronomia e grammatica. In
le Peninsula Iberic, le lingua arabe amalgama se con le
espaniol. Multe vocabulos arabe deveni currente in Europa; le
notiones astronomic 'zenit, nadir, azimut' eveni certemente ex
le scientias publicate in lingua arameic; notiones matematic
como 'ciffra' 'zero' (= nullo) e le sistema numeral que nos
dice arabic, veni de India. Expressiones chimico-farmacologic
como alcali, alcohol, safran, sirop, sucro, borax, tassa,
mokka etc., appertine al commercio como magazin, doana, varia
poco secundo le via, per le qual illes veniva a nos, sia per
espaniol, italiano, francese, o per latino medieval; assi
'jupe' e 'gilet' son scripte in modo francese.
Post seculos le occidente christian supera su crise e
contrattacca in le cruciadas in le zona mediterran. In le
mesme tempore le Imperio Islamic es attaccate per le mongol
nomades central-asiatic. Le situation del Islam deveni critic,
ma on succede converter le mongoles al Islam e pois expeller
le occidentales, excepte le territorios de Sicilia e del
Peninsula Iberic, que retorna al christian fide e resta al
Occidente. Durante le lucta secular Occidente e Islam influe se
reciprocamente. Totevia, post le dissolution del Stato
Universal Roman, le civilisation occidental era ancora rustic
in confronto con le Islam, que era in su grande periodo de
floration. In consequentia, ubi le Occidente conquire
territorio islamic (Sicilia, Espania), Islam conquire su
conquisitores e introduce valores cultural in le vita del
christianitate.
Le sequente attacco del Islam contra le Occidente es lanceate
per le successor del Imperio Islamic, le Imperio Ottoman
(turc), fundate per le central-asiatic nomades convertite al
Islam. Le offensiva turc reconquire le territorios perdite in
le cruciadas e usque al bassino del Danubio, e este parte
balcanic de Europa remane durante seculos sub le influentia del
civilisation e domination islamic.
Pois, le vitalitate occidental prepara un contraattaco
grandiose, surprendente e decisive a longe vista. Le Occidente
crea le navigation oceanic, occupa non solo le terras virgine
de America, ma tamben Oceania, Indonesia, India e Africa
tropical, que era terras de mission islamic. Assi, in senso
strategic, le Occidente incircula le mundo mohammedan
concentricamente et attacca non solo Islam, ma tamben le
altere civilisationes supervivente, in un tentativa de
occidentalisar le mundo. Como nos va vider in le quarte parte
del studio presente, le occidentalisation del mundo es ancora
in curso.
* * * * *
Cap. 15 - LE SEMINE DEL DRACON
Concurrentia e disunitate es causa de nationalismo e de guerra.
Le homine primitive nutri se per collection de fructos, fungos,
tuberes, musculos etc. per chassa e pisca. Collectores e
chassatores risca morir de fame, si illes non dispersa se in
bandas separate, de maniera que le humanitate vive in
structura fracturate. Este societate disunite es responsabile
del nascimento de numerosissime linguas e dialectos.
Es un facto que le homine senti plus grande simpatia pro le
membros del proprie banda, parlante su lingua, que pro altere
homines 'estranier', qui parla linguas differente. Secundo le
evidentia archeologic le humanitate viveva un million annos in
le economia de collection e chassa. Le sentimento de
alienation contra le membros de altere bandas deveniva un
habitude tanto forte, que permaneva ancora post le passage del
economia collection/chassa al economia del agricultura. De
facto, il es difficile eliminar un habitude inveterate, tamben
quando le necessitate economic ha cessate.
RELIGION del primitivos: Homines vivente per collection/chassa
venera le natura, que provide les del viveres necessari. In
consequentia non existe essential differentia inter le
religiones del numerosissime bandas de
collectores-chassatores; e, como le religion es le parte
nucleari del psyche, le sentimento de alienation non causa
grave conflictos inter le bandas. Le population del terra era
ancora tenue; bastava dispersar, distantiar se un poco plus pro
evitar collisiones.
Quando veniva practicate le AGRICULTURA, le population
augmentava; ma pro le homine agricole - ante le apparition del
civilisation (epoca neolitic) il era ancora facile trovar nove
terras cultivabile. Le evidentia archeologic demonstra, que
grave conflictos non existeva inter villages agricole, ni inter
agricultores e bandas de collectores-chassatores. Le primitive
agricultores, migrante ex Asia verso Europa pro cercar nove
terras cultivabile, non era guerreros. Al contrario, le
transition del epoca neolitic al epoca del civilisation
augmenta le tension inter le communitates agricole a un nivello
si alte, que le eruption de guerras deveni inevitabile.
Le prime causa del tension es, que le homine civilisate deveni
consciente, que su poter collective succede vincer le natura,
del qual ille dependeva; le poter-collective ha transformate le
paludes e junglas impenetrabile e periculose in campos
irrigate per canales e dicas, obediente a su voluntate. Assi,
le homine civilisate perde su reverentia - e veneration del
natura e veni admirar su poter collective.
Ja durante le apparition del civilisation sumerian, le RELIGION
CAMBIA ESSENTIALMENTE: Le antique deos natura representantes
de fortias natural, deveni nunc tamben representantes de
communitates economic e politic. In Sumeria, Enlil, le deo del
vento, deveni le deification del citate-stato Nippur; Nanna,
deo del Luna, deveni le deification del citate-stato Ur, patria
de Abraham. Quando le civilisation de Canaan emerge, Baal, deo
del vegetation, deveni le deification del vulcano e del
tonitro, deveni le deification del statos Israel e Juda.
Durante le emergentia del civilisation grec, Athena, dea del
oliva, deveni le deification del citate-stato Athenas;
Poseidon, deo del aqua, deveni le deification del citate-stato
Corintho. - Assi le local communitates deveni divinitates
superior al deos-natura. Este cambiamento del divinitates
infunde devotion religiose al patriotismo local, si que le
nationalismo appassionate nasce et emerge in le citate-statos
civilisate.
Le secunde causa del nationalismo es le sequente: On pote
trovar fructos, fungos, tuberes etc., e on pote chassar in
quasi omne partes. Tamben, on trova sufficiente terras
cultivabile pro le agricultura precivilisate. Ancora plus
facilmente on trova pasturas pro bestial. - Terras in
contrario, que pote esser ameliorate, bonificate per
irrigation sistematic con canales e dicas, terras ric in humus
alluvional, es rar e lor extension es limitate. Quando le
statos local ha occupate le terras bonificabile, on non pote
plus trovar altere terras de valor comparabile. Le sol
possibilitate es expander se al costo del vicinos. Le
archeologia demonstra le eruption de cruel guerras in le epocas
post le prime grande successos del melioration. Nos cognosce
sculpturas de este epocas, que representa le massacro del
vicinos con vultures, aves ferroce, que devora le cadaveres. Le
sol medio pro terminar le guerras fratricida era le
subordination del local statos deificate ad un plus potente
governamento "imperial", como il es facte prime vece historic
per le creation del Sumerio-Akkadian Stato Universal; tamben
postea in le mundo hellenic per le Stato Universal de Alexandro.
Studiante le historia del civilisationes, nos non pote
supprimer le sentimento de melancolia, quando nos vide, como
tante civilisationes splendide nasce, cresce, culmina - e pois
decade e mori. Intertanto nos constata sempre de nove, que le
causa del decadentia es le disunitate politic, le egoismo
cellective, le incapacitate de resolver in pace le problemas
interior et exterior.
Assi nonobstante su brilliante realisation in le campos del
lingua, scriptura, tecnologia, economia etc., le civilisation
sumerian habeva le terribile defecto de esser disunite,
fracturate in citates soveran, le population del quales viveva
ancor in le attitude de sentimental separation del epoca de
collection-chassa. - Le repercussion de este mentalitate es
fatal, proque altere populos admira et imita le civilisation
sumerian. Hic et ibi le bon semine del civilisation deveni
infeste per le semine del dracon, le disunitate politic. Le
phenomeno 'semine del draco' se ha manifestate in omne
civilisationes subsequente - e vive ancora con nos hodie.
Il es ver que Statos Universal ha unite le humanitate
civilisate in politica e lingua durante periodos
considerabile. Ma le semine del dracon es sempre latente e
recoperi le scena, luxuriante. Quando le fortia moral e
matierial del Stato Universal deveni insufficiente, non solo
le Stato Universal decade in soveran statos fractional, le
lingua universal tamben disintegra se in linguas regional -
benque multo plus tarde, post seculos. Phenomeno general: le
developpamento lingual es multo plus lente que evolutiones e
revolutiones politic.
Hodie nos vide que nostre civilisation ha ja realisate un satis
bon unitate in scientia, tecnologia, indutria, commercio,
communication, arte, teatro, cinema, television, sport etc. -
ma le Statos Universal correspondente es ancor in un penibile
stato de nascentia. Le historia monstra nos de plus, como le
quatro Statos Universal historic (Sumerio-Akkadian,
Medo-Persian, Hellenic de Alexandro e Roman) representa un
clar progresso. Le unitate deveni sempre plus extense del prim
al sequente Stato Universal: geograficamente, cultural- e
lingualmente. Hodie on pote previder: Solmente quando le
disunitate politic essera totalmente superate, nos va haberle
Stato universal pro le tote terra e tamben, con un certe
retardo, anque le lingua universal:
In Sumer, le initial diversitate politic fu superate solo plus
tarde, al costo de un serie de guerras, plus e plus frequente
e semper plus devastatori. Omne civil?sationes nate post le
sumerian, e que habeva multiple structura politic, ha
presentate le mesme curriculo: In omne casos le unitate final
es realisate per medio de conquesta militar. Totevia le
historia demonstra, que omne situationes create per violentia
nunca era durabile. Le violentia conquire le corpore, ma aliena
le anima - e le animas alienate conspira contra le violentia,
fin que illes deveni bastante forte pro liquidar le victor.
Nonobstante, in nostre epoca le guerra non pote esser
efficiente como medio de unification, proque in un guerra
nuclear necuno es victor. Ergo - in le bon interesse del
humanitate, le potentias cerca solutiones pacific.
Le historia del lingua universal demonstra, que tamben le
imposition pacific de un institution (como le lingua
universal) es possibile. Il es ver, que le linguas universal
era introducte, imposte, per le Stato Universal, ma le
imposition nunca era violente. In omne casos historic le
imposition era solmente le officialisation pacific de un
lingua franc, ja generalmente usate per le populos como nos va
vider in detalio in le tertie parte del presente studio. In
tanto que le lingua universal non es imposte per le spada, le
lingua universal non dispare con le collapso del Stato
Universal, ma supervive lo durante seculos, como linqua commun
del statos successori.
Altere mal herba ex le semine del dracon es le disunitate del
RELIGIONES, mesmo del si-nominate religiones superior. Son
illes que insenia, que le homines e tote le universo es create
per, e depende de un Transhuman Realitate Spiritual. Un
religion merita le nomine 'superior' per su tentativa de
portar le anima human in contacto directe con le Transhuman
Realitate Spiritual, que immane in le phenomenos del universo e
transcende los. Le apparition del religiones superior, durante
le ultime 2500 annos, es le evento le plus importante e maxime
revolutionari desde le primordial mutation del ente pre-human
in un tal human. In tanto que le religion superior succede
poner un anima human in contacto directe con le Transhuman
Presentia Spiritual, le religion libera le anima del servitude
al communitate, al qual le homine appertine.
Finora le communitate venerante le collective poter human
exigeva total loyalitate de su membros. Ora le individuo es
libere a obedir a Deo plus tosto que al homine, si le individuo
crede, que le voce de Deo in su conscientia es in conflicto
con le demandas del communitate. Este libertate spiritual,
este libertate de selection, es le fonte de omne altere
libertate, in omne altere sectiones del vita practic. Le
religiones superior ha complite le acto de liberation. Le
diverse religiones superior ha accomplite este acto de
liberation secundo differente stratas, ben que le scopo final
es le mesme. Le coexistentia de plure religiones superior,
preste a conquerir le mundo, es un testimonio impressive de
divergentia ancora vive in le spirito human.
In le tertie seculo a.Cr. le imperator ASHOKA de India, membro
del Sanga (Ecclesia Universal Buddhista), diceva: "Omne
homines es mi infantes. Como io cerca le benesser e le
felicitate pro mi filios, in le mundo presente et in le altere
mundo, assi io cerca le mesme cosa pro omne homines." Ben que
solo poc adherentes del Ecclesia Universal attinge le statura
spiritual de Ashoka, un grande parte es liberate del
influentia de lor banda, de lor clan, de lor tribo e del
alienation ab le estranieros. Le Statos Universal exerceva un
influentia simile a lor citatanos, si illes arriva a sentir
que pace et ordine introducte per le Stato Universal es multo
supetior al guerra e disordine causate per le statos regional.
In consequentia, le cives arriva al conviction que le Stato
Universal es un plus alte typo de association human que le
statos regional. - Le successos del Ecclesias e Statos
Universal demonstra que le habitude de alienation ab le
'estranieros' pote esser substituite, poco a poco, per un
mentalitate tolerante plus universal. Le lingua universal es un
medio efficiente pro producer tal mentalitate.
Per disgratia tamben le fanaticos religiose pote stimular le
nationalismo guerrier. Le christianos combatte le judeos e le
moslemes. Assi le antisemitismo es un fructo del fanatismo
religiose o ideologic. Et in le Reformation dividet se le
Ecclesia, e le guerras inter Christianos produceva tante odio,
malitia e crudelitate, que le spiritos human e liberal deveniva
alienate ab le religion.
Totevia, le religion es un ingrediente stabile del natura human
- e le natura non tolera vacuo. Cordes e mentes que ha
abandonate le religion, cerca e trova substitutos in le
post-christian ideologias: nationalismo, fascismo, communismo.
Le experientia demonstra, que NATIONALISMO prevale super
altere ideologias; si le ideologia veni in conflicto, un grande
parte del devotion perdite per le christianismo es infuse in le
nationalismo: ideologia contrari al universalismo, contrari
tamben al lingua universal. Nonobstante, le nationalismo non
va prevaler. Nos non debe dismemorar que le divergentia es
tanto antique quanto le humanitate mesme: un million de annos -
contra le convergentia in Statos Universal, comenciante solo
ante 4000 annos, et in Ecclesias Universal solo ante 2500
annos. Le comenciamento era multo lente, per que le medios de
communication era lente. Ora, desde ducento annos, plure
medios rapide de commmunication son a disposition. Le
communication es intensive e rapidissime; le convergentia pote
progressar plus veloce. Como le convergentia dura solo desde
ducento annos, le progresso non pote esser arrivate al
unification del mundo, ben que nos ja ha trovate un base del
unification: un lingua franc mundial in state de nascentia, in
tanto que nos habe detecte circa 27 000 parolas international,
collecte per le linguistas del IALA e publicate in le
Interlingua-English Dictionary per Alexandro GODE. Nos va vider
que le apparition de un lingua franc, diffuse in omne partes
del mundo civilisate, es un signo premonitori del advento del
Stato Universal.
