Presentation e Objectivos

Interlinguistica es le disciplina scientific que studia le linguas planificate (le linguas artificial o auxiliar, cuje finalitate es constituite in linguas francas).

Interlingua es un lingua planificate, cuje lexico es formate per parolas international (terminos commun in anglese e in le linguas romanic) e cuje grammatica es minime. Pro le qual, pro multe personas, illo es comprendite a prime vista.

Iste curso se pretende provider al alumno un prime approximation al historia e contentos fundamental del interlinguistica e, in concreto, de Interlingua, in su diverse modalitates de uso (parlar, scriber e leger).
 

Le objectivos basic de iste curso:
1) dar cognoscentia del Interlinguistica, un disciplina poco cognoscite in le ambiente del scientias de linguas, a partir del studio e practica de Interlingua (lingua planificate); 2) reflexionar le problemas de linguisticos del Union Europee.

AB Hermenegildo de la Campa,
Vicepresidente del Association de Amicos del Cammino de Sancte Jacobo de Granada, e membro del Gruppo de Investigation ETYMON que organisa cursos de
INTERLINGUA,
Apartado 2002, 18080 GRANADA (Espania), tel. 958 160807, fax 958 151440, e-posta hcampaprobesi.org

DATA  Granada 2004. IV. 24

Estimate senior:

Nos vole te informar re nostre activitates ja habite e re nostre projectos programmate pro futuro. Le forma plus efficace essera inviar te scriptos circa illos.

Nos vole tener le curso de Interlingua in le Universitate de Granada cata anno e laborar pro tener lo in altere universitates de Espania.

Nos programma que le Universitate de Granada dara un copia del CONSTITUTION EUROPEE in interligua a cata chef de stato e a cata participante in le firma del CONSTITUTION quando illo essera approbate e firmate in Madrid. Illes debera tener le CONSTITUTION in 20 linguas. Nos apportara le version in interlingua. LE HORA DE INTERLINGUA HA ARRIVATE!

Tu tene semper in nostre activitates un place, un invitation e un commentario special.

Nos esse con ENERGIA=LUMINE=INTERESSE, e nos te invia salutes in nostre commun enthusiasmo pro interlingua. In nomine de nostre Association e Gruppo

Nos, le quales infra firma, son multo interessate e preoccupate pro

1° le politica linguistic de Europa con occasion de su ampliation,

2° le respecto al dignitate e al equalitate de tote le linguas europee e le morte del linguas (multes son preoccupate pro le extinction de un specie vegetal o animal, ma pauches son preoccupate ante le facto de que approximatemente 25 linguas morira cata anno veniente),

3° le regrettabile connexion inter le terrorismo irlandese, breton, corse e basc con alcun actuationes de politica linguistic, e

4° le possibilitates que le PEREGRINATION JACOBEE, IN LE ANNO JUBILAR 2004, da pro diffunder in illo ideas de justitia e equalitate pro tote le europeos. On spera que le peregrinos essera dece milliones e existe un rete de Associationes de Amicos del Cammino de Santiago e un Federation de Associationes que son ab Norvega a Brasil, e nos congregate in le citate de SANTIAGO DE COMPOSTELA, un capital spiritual del Union Europee, in le PRIME ANNO JUBILAR JACOBEE DEL SECULO XXI E DEL MILLENNIO III, in le Cathedral, presso le tumba de Sancte Jacobo Apostolo, vole proclamar le sequente DECLARATION:

1° le articulo 22 del seconde parte del future CONSTITUTION EUROPEE: Le Union respecta le diversitate cultural, religiose e linguistic da nos un certe sperantia de solution pro le problemas linguistic de Europa ma il es necessari concretar iste respecto e facer lo effective e le articulo 45, 3, Tote citatano tene derecto pro participar in le vita democratic del Union nos da le derecto de participar,

2° nos vale esser comprensive con le "Patres del Union Europee", Monnet, Robert Schuman, Adenauer, Spaak, De Gasperi..., que ha facte, lo que illes, in su tempore, videva e poteva ma le multilinguismo del qual son satisfacte le institutiones europee debe esser evalutate con le categorias actual: le multilinguismo es apparentemente un solution juste e neutral ma le multilinguismo tene le germine pathogenese del injustitia, illo establi duo categorias de linguas, linguas de prime classe que son le linguas official e linguas de secunde classe que son le linguas inofficial, consequentemente in Europa essera duo classes de citatanos, le classe que tene lor lingua materne como official e le classe que tene lor linguas materne como inofficial, lo que es contra le equalitate e contra le justitia.
   Le Europa del 6 paises apportava 4 linguas official ma in iste paises era 25 linguas e consequentemente 21 era declarate inofficial.
   In le Europa del 15 statos son 40 linguas; 11 official e 29 inofficial. In le Europa del 25 son 52 linguas; 20 official e 32 inofficial.
   In le Europa total essera 70 linguas. Un analyse linguistic del situation que essera in le Europa ampliate evidentia que essera un inequalitate, un injustitia: in le Europa amplificate, le 300 000 citatanos de Malta habera lor lingua materne, le maltese, in le Institutiones europee, ma le 7 100 000 de catalanoparlatores non videra lor lingua materne introducite in le Parlamento europee.
   Un multilinguismo de tote le linguas europee, in un plano de equalitate, non esserea possibile,

3° fundamento BASIC e essential del democratia europee es le equalitate, primemente equalitate ante le lege e anque equalitate de opportunitate pro le citatanos europee. Le solution pro le problema linguistic debe planificar se in un plano de equalitate conforme al articulo 2: Le valores del Union son ... le equalitate... e le articulo 44: le principio de equalitate del citatanos. Leon Tolstoi ha docte nos que amar, respectar e apprender linguas es un maniera efficace de viver e practicar le justitia e le caritate,

4° Le progressos del democratia in le spatio europee, trans le seculos, apporta eloquente exemplos pro cognoscer como un situation injuste acceptate in un epoca deveni manifestemente injuste con le progressos del conscientia social e politic. Le superioritate del viro supra le femina ha essite acceptate durante seculos e le movimento feminista ha facte que nos hodie interpreta clarmente le inferioritate del femina como un injustitia. In concreto, le exc1usion del feminas ab le voto in le electiones e le voto censitari era acceptate hodie es manifestemente injuste,

5° le philosopho Jürgen Habermas ha exponite magistralmente que assi como on considera un progresso democratic que le statos non sia confessional, del mesme modo essera un progresso que le statos non sia lingual e non sia racial, que tote le linguas situate in un stato pote haber un status de dignitate e equalitate, e que le statos non impone un sol lingua al citatanos. Nos lamenta que le politica linguistic de alicun statos potente fomenta le glotophagia: le linguas potente manduca le linguas parve. Post leger le libros de CLAUDE HAGÈGE, Halt à la mort des langues, (Editions Odile Jacob, Paris 2000) e de ANTONI MILIAN I MASSANA, La igualtat de les llengües a les institucions de la Unió Europea, mite o realitat? (Universitat Autònima de Barcelona, 2003), post cognoscer le laboros del Fondation France-Libertés, Fondation Mitterrant, contra le morte del linguas nos debe pensar de un maniera plus juste. Nos apporta le testimonio de Fray Bartolomé de las Casas quando ille refutava su contrarios: Si nos esserea indios, nos viderea le cosas de altere maniera,

6° consequentemente Europa necessita solutionar su problema linguistic e haber un lingua commun pro le communication del citatanos e pro le laboros del Union. In altere tempore Europa necessitava un Systema Metric Decimal, un classification international del entes vive conforme a Linnaeus, etcetera, e Europa consequeva los non sin opposition e effortios. Un exemplo actual es le euro. Anque nos sape per le Historia que le nation francese, que era leader in le introduction del Systema Metric Decimal, era etiam ubi on objectava: "si nos habe jam le millia, le libra e multe altere unitates de mensura naturalmente acceptate, quare imponer artificialmente le Systema Metric?",

7° nos non vole haber como lingua commun le lingua del plus potente o le linguas del plus potentes. Il es evidente que si le Institutiones europee accepta le lingua anglese e/o francese, pro participar in le laboros del Union, le citatanos que habe le anglese o le francese como lingua materne son in situation de avantage con relation al citatanos que non habe iste avantage. Si le Union accepta de facto iste discrimination le Union accepta que il ha citatanos de prime e de secunde classe e consequentemente le Union accepta que le DEMOCRATIA lN LE UNION NON ES REAL. Baruch Spinoza, in le lingua commun europee de su tempore, le latino, e in un loco non distante de Bruxellas, pensava pro le solution del problemas e pro le justitia: Nec lugere, nec ridere sed interligere (Ni luger, ni rider ma comprender), ante un problema de inequalitate, de injustitia il es necessari cercar un solution democraticamente, un ethica more geometrico demonstrata,

8° il es necessari proponer un lingua que non es le lingua materne de alicun gruppo national e le actual stato del investigationes linguistic in Europa demonstra que isto es possibile e facile, existe un lingua instrumental, planificate non inventate, INTERLINGUA, le latino moderne, un lingua natural e musical de parolas international e un grammatica minime, comprensibile facilemente per persona intelligente, le medio de communication adequate pro le solution del confusion del Babylon. Nos recognosce que forsan le latino vulgar esserea un solution ma nos comprende que le latino es troppo difficile e lontan pro esser un lingua auxiliar. Le parte del mundo plus civilisate semper teneva un lingua commun pro su relationes: le acadico, le arameo, le greco koiné e le latino. Ma semper iste linguas era imponite per le guerra. Le arameo ha essite imponite per violente migrationes. Nos pote in le seculo XXI tener un lingua planificate offerite democratica- e justemente: le INTERLINGUA. Il esserea un realisation historic, un authentic kairós. Il es necessari elaborar un statuto linguistic, social, ethic e juridic del linguas,

9° nos recognosce que INTERLINGUA non es un lingua equidistante a tote le linguas europee, que INTERLINGUA, como vocabulario international, es majoritarimente grecolatin e eonsequentemente plus proxime al linguas que possede iste vocabulario, ma on spera que tote le citatanos europee qui ha studiate duo linguas europee de plus lor lingua materne, jam cognosce sufficientemente le vocabulario international grecolatin. INTERLINGUA non es un lingua artificialmente elaborate, illo es le lingua del vocabulos jam cosnoscite per le europeos.

10° consequentemente nos propone INTERLINGUA non como un solution perfecte al problemas del injustitia linguistie in Europa, ni como un superation magic al Confusio linguarum ma como le solution plus juste in le actual horizonte politic e linguistic,

11° Nos ha facte un simulation de como esserea un Europa con INTERLINGUA e como esserea con la lingua del plus potente como lingua auxiliar. In le prime hypothese, nos imagina un europeos con un lingua facilemente apprendibile e contente quia il es un juste equalitate inter le citatanos. In le secunde hypothese, nos intue le citatanos europee que labora durmente pro cognoscer un lingua que lor citatanos qui lo tene como lingua materne maestra leger lo quando illes tene 14 annos e es un lingua que crea un injuste inequalitate inter le citatanos,

12° primemente, nos demanda al dece milliones de PEREGRINOS que durante le ANNO JUBILAR facera le PEREGRlNATION a Santiago que illes prende conscientia que le CAMMINO DE SANTIAGO sia un splendide opportunitate pro construer un Europa plus juste circa le linguas, como le peregrinos medieval ha constructe, in lor tempore, un Europa plus juste e civilisate circa le cultura, le gothic stylo e le collaboration del populos con un lingua commun, le latino vulgar,

secundemente nos roga que tote le CITATANOS EUROPEE cognosce le INTERLINGUA, que illes usa lo in le contactos con personas de altere lingua materne e que illes propaga lo principalmente in le medios de communication. Nos labora pro que iste declaration sia cognoscite per le pressa, radiodiffusion e television,

nos pete anque ab le INSTITUTIONES EUROPEE que illos studia le problemas proponite in iste DECLARATION e illos accepta le INTERLINGUA ad experimentum pro le labores commun del Union, e que nostre DECLARATION sia canal de transmission a circulos de poter, e nos spera finalmente e desidera que le PARLAMENTO EUROPEE, ab le electiones de junio 2004, essera plus juste con le problemas linguistic. Nos ha recepte con gaudio que, in le PARLAMENTO EUROPEE, le die 15.12.2003, le eurodeputato Roger Helmer "criticava tote le leaders e governamentos europee qui son obsessionate pro que stato va a tener plus poter in Europa, quando lo que es plus importante es servir al citatanos a pede e solver lor necessitates". Nos propone ora un structura linguistic in Europa, juste, facile, neutral e economic pro le servicio del citatanos.

Nos programma que le Universitate de Granada dara un copia del CONSTITUTION EUROPEE in interlingua [*] a cata chef de stato e a cata participante in le firma del CONSTITUTION quando illo essera approbate e firmate in Madrid [**].

Il ha essite declarate in SANTIGO DE COMPOSTELA, in le praza Do Obradoiro, in le PRIME ANNO JUBILAR JACOBEE DEL SECULO XXI, E DEL III MILLENIO, in le die 8 de augusto de 2004, presso le tumba del Apostolo Sancte Jacobe,

Iste DECLARATION non pende ab alcun organisation politic, associative o interprisal. Le quales accepta lo e vole firmar illes face lo a titulo personal.

[*] Le Constitution Europee era traducte a interlingua in septembre-octobre de 2004 per un gruppo de interlinguistas ex Brasil, Bulgaria, Canada, Colombia, Danmark, Finlandia, Francia, Germania, Italia, Paises Basse, Romania, Statos Unite de America e Svedia, controllate per Piet Cleij, Paises Basse e Bent Andersen, Danmark.
[**] De facto le 2004-10-20 in le Palatio de Campidoglio in Roma. Le plano de presentar a capites de statos europee un version impresse del Constitution se non realisava. Nonobstante le movimento de interlingua pote usar le Constitution in interlingua in formato electronic como "ariete" in su actiones de information.
-- Allan Kiviaho

Para más informacion: Hermenegildo de la Campa. Tel. 958 16 08 07; Fax 958 15 14 40; e-correo hcampaprobesi.org
Para informacion sobre el autobus: Carmen Padilla. Tel. 958 152715

Peregrinos moderne pro interlingua
Peregrination de route classic pro leger le Declaration 2004
pro Europa plus juste - in interlingua.
REPORTAGE
Per Hermenegildo de la Campa

Milles de cartas distribuite

Nos portava un placard con le slogan "Pro Europa plus juste: Interlingua", e nos distribueva milles de cartas con orationes in interlingua e le imagine de Sancte Jacobo del Convento del Commendatrices de Sancte Jacobo de Granada, ubi nostre Association de Amicos del Cammino de Santiago, Cammino Mozarabe, ha su sede.

Conforme a nostre programma, dominica le 8 de augusto 2004, sub le pluvia, como il es consuete in Santiago, nos legeva, in le Praza Do Obradoiro nostre Declaration ubi nos exponeva nostre ideas, projectos e sperantias. Nostre objectivos e activitates pivota super tres experientias:

(1) Le politica lingual del Union Europee es pauco juste, pauco democratic per su multilinguismo e su trilinguismo del Commission; iste politica crea linguas de prime classe, le linguas official, e linguas de secunde classe, le linguas non official, per exemplo le catalano.

(2) Interlingua ja es un lingua cognoscite; il non es necessari studiar lo, il es necessari discoperir lo.

(3) Nos non vole le lingua anglese como lingua franc europee, illo crea un inequalitate inter le europeos e esserea un colonialismo del Statos Unite de America.