Professor Hans Aili
INTERLINGUA

Vadstena 2006-07-26
Un miraculo digne de laude candide / Ihme joka ansaitsee vilpittömän kiitoksen
Linköping 2008-08-01
Interlingua es genial e utilissime - Interlingua on nerokas ja mitä käyttökelpoisin kieli
"En språklig kupp - Un colpo linguistic - Kielellinen kaappaus"
Hallandsposten 2006-03-27
”Io es un hybrida linguistic" - Un professor de latino al clinica orthopedic


(Photo: Allan Kiviaho)
  "Un miraculo digne de laude candide"

Hans Aili, professor del lingua latin, aperiva le incontro in latino e interlingua - e su parolas ...
"non essera mi ultime parolas in Interlingua."


"Ihme joka ansaitsee vilpittömän kiitoksen"

Hans Aili, latinankielen professori, avasi kokouksen latinaksi ja interlinguaksi - ja hänen sanansa ...
"eivät tule jäämään viimeisiksi interlinguan sanoikseni."

Praeses societatis Interlinguae omnesque amici huius linguae qui in urbe Vadstenom congregati estis, ut virtutes Interlinguae laudetis!

Ego, professor linguae Latinae in universitate Stockholmiensi docens, ex iussu societatis Nordicae Interlinguae congressus decimi introducendi maximum gaudium confiteor me habuisse.

Lingua populo Romani, qui sermo vulgaris sive rusticus dictus est, mater multarum linguarum olim facta est, videlicet linguae italianae, lingua Gallicae, linguarum populorum Hispanorum aliacumque nonnullarum. Interlingua tamen his sexaginta annis recentissima linguae Latinae exstiti filia laboribus doctorum virorum permultorum elaborata. Haec Interlingua verba omnia linguae Latinae et Graecae continet grammatica maxime simplici coniuncta ideoque populis Europaeis populisque totius mundi facillime intelligi recte creditur.


(Ex: Edition special de Panorama, totalmente dedicate al incontro nordic. Inviate in formato PDF a participantes. Redactor: Thomas Breinstrup)
 
Presidente del Societate de Interlingua e omne amicos de iste lingua qui ha congregate in le urbe de Vadstena pro laudar le virtutes de Interlingua!

Io, professor del lingua latin in le Universitate de Stockholm, ex ordine del societates nordic de Interlingua a introducer le decime congresso, face lo con maxime gaudio.

Le lingua del populo roman, que le vulgo o populo rustic ha parlate, ha olim essite le matre de multe linguas, a saper lo qual del italiano, francese, del populos hispanic e de multe alteres. Interlingua tamen, con su sexanta annos le plus recente lingua latin, emergeva como filia de labor elaborate per multe viros docte. Interlingua, con parolas de linguas latin e grec e con un grammatica maxime simplice, pro isto poterea conjunger populos de Europa e tote le mundo al plus facilemente apperciper le unes le alteres.
 


(In interlingua: Allan Kiviaho)
 
Interlinguayhdistyksen presidentti ja kaikki tämän kielen ystävät, jotka olette kokoontuneet Vadstenan kaupunkiin ylistämään Interlinguan ansioita!

Minä, latinankielen professori Tukholman yliopistossa, täytän mitä suurimmalla ilolla pohjoismaiden interlinguayhdistysten pyynnön avata heidän kymmenes konferenssinsa.
 

Roomalaisten kieli, jota rahvas ja maalaiset puhuivat, on aikoinaan ollut monen kielen äiti, kuten italian, ranskan, espanjan ja monen muun. Interlingua sitävastoin, kuusinekymmenine ikävuosineen tuorein latinalainen kieli, on monen oppineen miehen ankaran työn tytär. Interlingua, joka koostuu latinan ja kreikan sanoista ja jonka kielioppi on maksimaalisen yksinkertainen (rationaalinen - Allan K.), voisi yhdistää Euroopan ja koko maailman kansat ymmärtämään toisiaan paremmin.
 


(Suomeksi/in finnese: Allan Kiviaho)

Le urbe de Vadstena es un symbolo efficiente del internationalismo de Interlingua, perque Sancte Birgitta, fundatrice medieval de Vadstena e unic sancta canonisate de Svedia, es anque le sancta protectrice del Union Europee.

Iste qualitate de internationalismo es mi ration pro laudar le Interlingua e participar hodie in iste incontro.

Io qui es professor del lingua latin in le Universitate de Stockholm, sovente audi le question, si iste lingua sia utilisabile como instrumento de communication international, pro exemplo como lingua official de paises del Union Europee.

Mi responsa es sempre que io non crede a iste possibilitate. Hodie io introduceva mi salutation in le lingua Latin pro demonstrar iste ipse cosa: iste lingua non es comprensibile pro un auditorio moderne e international. Le ration es le massa grande de formas morphologic e le syntaxe multo complicate. Le lingua latina, como nos le cognosce, es un lingua raffinate pro uso solmente literari, capabile de exprimer pensatas profunde, poemas sensibile, rhetorica persuadente, sed non es un lingua simplice pro le communication de conceptos moderne. Nostre scientia del latino antique quotidian e popular es anque multo deficiente. Naturalmente, latinistas professional - un gruppo bastante exigue hodie - pote intercambiar sententias latin, transmitter via radio novitates in lingua latin (nuntii Latini in Radio finlandese), publicar novitates via Internet (como Ephemeris de Polonia), o publicar glossarios de verbos latin moderne (como Latinitas, lexicon recentis Latinitatis, del Vaticano), sed non pote facer iste cosas comprensibile pro un publico moderne e international.

Ecce un collection breve et un poco ironic de nove vocabulos inventate per le sapientes de Latinitas:
• Un bar es Thermopolium (ecce un parola classic grec)
• Un campo de football es Campus pedeludiarius
• Un computator es Instrumentum computatorium
• Egoismo es Nimius amor sui sed
• Un egoista es Sui commodi studiosus
• Un via circumurban es Orbitalis via viarum coniumtrix
 

Iste parolas anque debe esser conjugate in numero, caso e genere pro formar correcte un sententia - si vole dice "cammina nos per le via circumurbana", iste es per consequente "Pergamus per orbitalem viam viarum coniunctricem!"

Pro omne studiente, le cognoscentia del lingua latin demanda le labor grande de apprender profundamente omne formas de omne vocabulos e omne regulas syntactic. Additionalmente le studiente debe apprender le vocabulario, que es plus grande que illo del lingua latin involvite con un systema le plus simplice de formas e un syntaxe anque simplice e quasi inexistente.

Pro vos, eminente participantes de iste congresso, mi parolas non narra novitates remarcabile, sed pro me, un amator recente de Interlingua, iste discoperta me sembla como un miraculo digne de laude candide.

Iste salutation es de facto mi prime parolas composite in interlingua - con certitude io spera que illos non essera mi ultime parolas in interlingua.
 

Con iste parolas plen de admiration pro Interlingua, un lingua perfectemente accommodate al besonio del mundo de un instrumento pro le communication inter individuos human e moderne, io ha le honor e le gaudio a proclamar le apertura del decime incontro nordic de Interlingua.

Quod bonum, faustum, felixque sit!
Dixi.


(Ex: Edition special de Panorama, totalmente dedicate al incontro nordic. Inviate in formato PDF a participantes. Redactor: Thomas Breinstrup)
 
Vadstenan kaupunki on Interlinguan kansainvälisyyden vaikuttava symboli, koska Pyhä Birgitta, Vadstenan keskiaikainen perustaja ja Ruotsin ainoa kanonisoitu pyhimys on myös Euroopan Unionin suojeluspyhimys.

Tämä kansainvälisyys saa minut ylistämään interlinguaa ja osallistumaan tänään tähän konferenssiin.

Tukholman yliopiston latinankielen professorina kuulen usein kysymyksen, josko latina soveltuisi kansainvälisen kommunikoinnin välineeksi, esimerkiksi Euroopan Unionin virallisena kielenä.
 

Vakiovastaukseni on että en usko sen olevan mahdollista. Tänään esitin tervehdykseni latinaksi osoittaakseni että moderni kansainvälinen kuulijakunta ei ymmärrä sitä kieltä. Syynä on morfologisten muotojen suuri joukko ja erittäin monimutkainen syntaksi. Latinankieli, sellaisena kuin me sen tunnemme, on viritetty pelkästään kirjalliseen kättöön, kykeneväksi ilmaisemaan syvällisiä ajatuksia, tunteikkaita runoja, vakuuttavaa retoriikkaa, mutta se ei ole modernien käsitteiden yksinkertainen kieli. Myös meidän tietomme latinasta antiikin ajan arki- ja kansankielenä on hyvin puutteellinen. Tietenkin ammattimaiset latinistit - tänään sangen hupeneva joukko - voivat vaihtaa latinankielisiä lauseita, lähettää radiouutisia latinaksi (Suomen yleisradion nuntii Latini), julkaista uutisia internetin kautta (kuten Ephemeris de Polonia / "Puolan päivälehti"), tai julkaista modernin latinan sanakirjoja (kuten Latinitas, Vatikaanin toimittama nykylatinan sanasto), mutta he eivät voi tehdä nätä asioita ymmärrettäväksi modernille ja kansainväliselle yleisölle.
 

Tässä lyhyt ja hieman ironinen kokoelma Latinitas - tietäjien keksimiä uudissanoja:
• Baari on Thermopolium (ecce un parola classic grec)
• Jalkapallokenttä on Campus pedeludiarius
• Tietokone on Instrumentum
computatorium

• Egoismi on Nimius amor sui sed
• Egoisti on Sui commodi studiosus
• Kehätie on Orbitalis via viarum
coniumtrix

Ne sanat on lisäksi taivutettava luvun, sijan ja suvun mukaan ennenkuin lause on valmis - jos halutaan sanoa "menkäämme kehätien kautta", se on latinaksi "Pergamus per orbitalem viam viarum coniunctricem!"
 

Jokaiselta latinan opiskelijalta vaaditaan paljon työtä jokaisen sanan jokaisen muodon ja kaikkien syntaksisääntöjen oppimiseksi. Lisäksi opiskelijan on opeteltava sanasto, joka on paljon laajempi kuin sellaisen latinan (interlinguan - Allan K.) sanasto, joka on kytketty yksinkertaisimpiin muotoihin ja jossa myös syntaksi on yksinkertainen, lähes olematon.
 

Teille, arvoisat tämän kongressin osanottajat, minun sanani eivät tuo merkittäviä uutisia, mutta minulle, tuoreelle Interlinguan ihailijalle, tämä löytö tuntuu minusta ylistyksen arvoiselta ihmeeltä.

Itse asiassa tämä tervehdys käsittää minun ensimmäiset sanani interlinguaksi - totisesti minä toivon että nämä eivät ole minun viimeiset interlinguan sanani.

Näillä sanoilla jotka ovat täynnä ihailua Interlinguaa kohtaan, kieltä joka on juuri se instrumentti, jota maailma tarvitsee humaanien ja modernien ihmisten välisessä kommunikoinnissa, minulla on kunnia ja ilo julistaa kymmenes pohjoismainen Interlingua-tapaaminen avatuksi.

Kaikkea hyvää, onnea ja menestystä!
Olen puhunut.


(Suomeksi/in finnese: Allan Kiviaho)

XI INCONTRO NORDIC DE INTERLINGUA
Linköping, Svedia 2008-08-01
Professor Hans Aili: "Interlingua es genial e utilissime"
"Interlingua on nerokas ja mitä käyttökelpoisin kieli"


Interlingua es "genial e
utilissime"

Interlingua debe conquirer su juste placia, dice Hans Aili al apertura.

"Car amicos e tote mundo de interlingua.

Isto es le secunde occasion que io es honorate con le mandato de inaugurar le incontro nordic de interlingua. Pro me isto es un honor maxime e anque un grande gaudio.

Le prime occasion esseva in Vadstena ante duo annos. Isto es le urbe ubi le convento de Sancte Birgitta esseva fundate in le seculo quindecime. Iste vice Linköping, inter le plus ancian citates de Svedia, le sede episcopal del medietate, face le honores pro le incontro.

Il me sembla que le lingua le plus juvene del mundo ama le sitos le plus ancian.

Ante le incontro a Vadstena interlingua era pro me un terra complemente incognite. Io habeva naturalmente cognoscite su nomine sed ignorava anque le differentia inter interlingua e le altere linguas moderne artificial.

Alora solmente quando io preparava mi allocution, io apprendeva estimar le contrasto inter le morphologia e syntaxe simplice e le vocabulario abundante e rational. Forsan illo va parer remarcabile que io, qui labora quotidianmente con un lingua ancian e complexe, matre primordial de omne linguas roman, perora coram vos con appreciamento le filietta le plus recente de iste matre. Le causa es, anque naturalmente pro me, que io nunquam pensava que le lingua latin esserea le plus effective lingua de communication international p.ex. le deliberationes del Union Europee.

Como io ha jam pronunciate, le morpohologia de latino es nimis complexe, su regulas syntactic es troppo difficile, sed le vocabulario non es bastante ric. Io crede que in un perspectiva historic le creation de interlingua es completemente logic," diceva Hans Aili e describeva i.a. como "le regulas de formation del vocabulario esseva formalisate e systematisate - un labor que esseva perfectionate per le grande creatores de interlingua retro 60 annos.

Le progression remarcabile pote esser comprendite si on compara le regulas offerite per un grammatica basic del lingua latin e le regulas del grammatica de interlingua. Dunque io spera del fundo de corde que iste incontro va esser un columna ideal importante in le historia de interlingua, e que multe discursos sagace e utile pro le futuro del lingua va esser pronunciate per le participantes. Il es vermente tempore que iste lingua vermente genial e utilissime conquire su juste placia."


(Ex: Edition special de Panorama, totalmente dedicate al incontro nordic. Inviate in formato PDF a participantes. Redactor: Thomas Breinstrup)
 
Interlingua on "nerokas ja mitä
käyttökelpoisin kieli"

Interlinguan on vallattava oikea paikkansa, sanoo Hans Aili alkajaisiksi.

"Hyvät ystävät ja koko interlingua-maailma!

Tämä on toinen kerta kun olen saanut kunnian avata pohjoismaiden interlingua-kokouksen. Minulle tämä on maksimaalinen kunnia ja samalla suuri ilo.
 

Ensimmäinen tilaisuus oli Vadstenassa kaksi vuotta sitten. Se on kaupunki, jossa Pyhän Birgitan luostarilaitos perustettiin 1400-luvulla. Tällä kertaa kokousta kunnioittaa Linköping, yksi Ruotsin vanhimmista kaupungeista, jossa oli keskiajalla piispanistuin.

Minusta tuntuu siltä että maailman nuorin kieli rakastaa kaikkein vanhimpia paikkakuntia.

Ennen Vadstenan kokousta interlingua oli minulle täysin tuntematonta maaperää. Olin tietenkin kuullut sen nimen mutta en ollut tietoinen interlinguan ja muiden modernien suunnitelmakielten erosta.
 

Mutta jo silloin kun valmistelin esitystäni opin arvostamaan morfologian ja yksinkertaisen syntaksin ja laajan ja rationaalisen sanaston välistä vastakohtaa. Ehkä voi herättää huomiota se että minä, joka työskentelen päivittäin vanhan ja monimutkaisen kielen parissa, kielen joka on kaikkien romaanisten kielten alkuäiti, esittelen laveasti ja antaumuksella yleisölle tuon äidin nuorinta tytärtä. Syynä on luonnollisesti se että minä en milloinkaan ole uskonut että latinasta voisi tulla kansainvälisen kommunikoinnin tehokkain kieli esimerkiksi Euroopan Unionin käyttöön.

Kuten olen jo todennut, latinan morfologia on liian monimutkainen ja sen syntaksisäännöt liian vaikeita, mutta sen sanasto on melko runsas. Uskon että historiallisessa perspektiivissä interlinguan luominen on täysin loogista," sanoi Hans Aili ja kuvaili mm. että "sanasto valittiin formalisoitujen ja systematisoitujen sääntöjen mukaan - työ jonka interlinguan suuret perustajat optimoivat 60 vuotta sitten.
 

Tuo huomattava kehitys tulee ymmärrettäväksi jos verrataan latinan peruskieliopin ja interlinguan kieliopin sääntöjä keskenään. Siispä toivotan sydämeni pohjasta että tämä kokous tulee olemaan tärkeä merkkipaalu interlinguan historiassa ja että osanottajat tulevat esittämään monia viisaita ja interlinguan tulevaisuudelle hyödyllisiä luentoja. On korkea aika että tämä todella nerokas ja hyödyllinen kieli valloittaa oikean paikkansa."
 


(Suomeksi/in finnese: Allan Kiviaho)

"En språklig kupp - Un colpo linguistic - Kielellinen kaappaus"

EN SPRÅKLIG KUPP
(Ett brev från professor Hans Aili, Stockholm, till magister
Ingvar Stenström, Vadstena, 2009-08-10)

Hej!

Vill bara rapportera om en språklig kupp, som jag utförde för en vecka sedan i Uppsala.

Hela förra veckan höll nämligen The International Association for Neo-Latin Studies (IANLS) sin fjortonde kongress i Uppsala (i regi av min numera pensionerade kollega, Hans Helander).



En av kongressdagarna hölls i Stockholm i min regi. Eftersom jag var medarrangör fick jag hålla ett kort välkomstanförande, efter det att förbundets ordförande Philop Ford och Helander hade hållit var sitt längre tal. Ford pratade på latin, engelska, franska, italienska, spanska och tyska (olika delar på olika språk), Helander talade engelska och jag höll mitt femminuterstal på Interlingua.


Jag hade inte förvarnat om detta på något vis utan bara pratade på från ett skrivet manus. Det var ju inga märkvärdigheter jag sade men efteråt gick diskussionens vågor höga bland de 250 delegaterna, Alla närvarande hade förstått vad jag sagt men nästan ingen kunde namnge språket.

Någon gissade till och med på rätoromanska, vilket kan vara förklaringen till de försiktiga blickar jag fick under kongressen. Jag lät sanningen sippra fram bit för bit i samtal med enskilda delegater.

Mitt experiment var på det hela taget lyckat och jag funderar på att följa upp det genom att låta alla mina interna kommunikationer här på institutionen bli på interlingua under kommande termin.

 

UN COLPO LINGUISTIC
(Un lettera de professor Hans Aili, Stockholm, a magistro
Ingvar Stenström, Vadstena, 2009-08-10)

Hola!

Io vole solmente reportar de un colpo linguistic, que io compliva ante un septimana in Uppsala.

A saper durante tote le previe septimana The International Association for Neo-Latin Studies (IANLS) ["Le Association International pro Studios Neo-Latin - AISNL"] habeva su decequarte conferentia in Uppsala (sub direction del collega mie Hans Helander), nunc pensionate.

Un de dies conferential habeva loco in Stockholm sub mi direction. Como co-organisator io era permittite a presentar un breve discurso pro benvenita, post que Philop Ford, le presidente del association e Helander habeva pronunciate discursos plus longe. Ford parlava in latino, anglese, francese, italiano, espaniol e germano (varie partes in varie linguas), Helander parlava anglese e io presentava mi discurso de cinque minutas in Interlingua.

Io habeva prevenite de illo in nulle modo sed parlava ex un manuscripto. Lo que io diceva era nulle particularitates sed postea le undas de discussion era alte inter le 250 delegatos. Omnes presnte habeva comprendite lo que io habeva dicite sed necuno poteva nominar le lingua.

Alicuno supputava mesmo retoromano, que es forsan le explanation pro le caute reguardos le quales on jectava a me durante le conferentia. Io lassava le veritate manar avante pecia a pecia in discussiones private con le delegatos.

In summa mi experimento era successose e io pensa a sequer lo pro facer tote mi communicationes internal hic in le institution in interlingua durante semestres veniente.


Al XVIII conferentia international del UMI (Union Mundial pro Interlingua) a Kirchheimbolanden, Germania, in julio-augusto 2009, Martijn Dekker (Nederland), le vice-secretario general del UMI, reportava de su experientias in Portugal, ubi ille ha duo vices pronunciate un discurso super le symptoma Asperger. Ille presentava su discurso in ambe vices in interlingua e le auditorio - qui prefereva interlingua in loco de anglese - comprendeva le toto.

KIELELLINEN KAAPPAUS
(Kirje professori Hans Aililta,
Tukholma, maisteri
Ingvar Stenströmille, Vadstena, 2009-08-10)

Hei!

Haluan raportoida kielellisestä kaappauksesta, jonka suoritin viikko sitten Uppsalassa.

Nimittäin koko edellisen viikon piti The International Association for Neo-Latin Studies (IANLS) neljännentoista konferenssinsa Uppsalassa (minun nyttemmin eläkkeelle siirtyneen kollegani Hans Helanderin johtamana).


Yksi konferenssipäivistä pidettiin Tukholmassa minun johdollani. Koska olin kanssajärjestäjä sain pitää lyhyen tervetuliaisalustuksen sen jälkeen kun yhdistyksen puheenjohtaja Philop Ford ja Helander olivat pitäneet pitemmät puheensa. Ford puhui latinaksi, englanniksi, ranskaksi, italiaksi, espanjaksi ja saksaksi (eri osia eri kielillä), Helander puhui englantia ja minä pidin viisiminuuttisen puheeni interlinguaksi.

En ollut varoittanut siitä etukäteen millään lailla vaan turvauduin käsikirjoitukseen. En käsitellyt puheessani mitään merkillisyyksiä mutta jälkeenpäin kävivät keskustelun aallot korkeina 250 osanottajan keskuudessa. Kaikki olivat ymmärtäneet, mitä olin sanonut mutta lähes kukaan ei tiennyt millä kielellä.

Joku arvaili että retoromaaniksi, joka oli ehkä selityksenä kongressin aikana minuun suunnatuille varovaisille katseille. Annoin totuuden tihkua esiin pala palalta keskusteluissa eri osanottajien kanssa.

Minun kokeeni oli kaiken kaikkiaan onnistunut ja ajattelen jatkossa hoitaa seuraavan lukukauden aikana kaiken sisäisen kommunikaationi täällä instituutissa interlinguaksi.


XVIII kansainvälisessä UMI:n (Union Mundial pro Interlingua) konferenssissa Kirchheimbolandenissa Saksassa heinä-elokuussa 2009 Martijn Dekker (Alankomaat), UMI:n varapääsihteeri, raportoi kokemuksistaan Portugalissa, jossa hän on kahdesti luennoinut Aspergerin syndromasta. Hän piti molemmat luentonsa interlinguaksi ja yleisö - joka valitsi interlinguan englannin asemesta - ymmärsi kaiken.
Professor Hans Aili super interlingua in Hallandsposten 2006-03-27
”Jag är en språklig hybrid”
Hans Aili är latinprofessorn som fick gå i talklinik i Tornedalen

STOCKHOLM

Han skulle bli lärare i engelska, men blev professor i latin - fast egentligen gillade han grekiskan mest.
 

Möt Hans Aili, språkvetaren som fick gå i talklinik för att han pratade skånska i Tornedalen och som har sällskapat med heliga Birgitta i ett kvarts sekel.
 
 

- Pappa var från Tornedalen, men mamma är uppvuxen i Skåne. De gifte sig 1944 och mina första elva år bodde vi på tre olika platser i Tornedalen. Däruppe pågick en språkstrid mellan svenskan och finskan, och eftersom jag hade fått en släng av mammas skånska fick jag gå i talklinik och lära mig riktig svenska, säger Hans och skrattar.
 
 

När Hans berättar om sin forskning är det en fråga som oundvikligen dyker upp: händer det att folk ifrågasätter syftet med att utreda detaljer som kan tyckas obetydliga i dag? f
 
 

Självklart tycker vissa att det är slöseri med tid. Numera har latinet ingen ställning alls, men om vi vill veta någonting om tiden före 1750 är alla källor skrivna på latin, som då var det givna internationella umgängesspråket precis som engelskan är i dag.
 

Om Hans hade fått bestämma hade han dock infört ett helt annat världsspråk: interlingua.
 

Det är en kraftigt förenklad variant av latinet, som stora delar av Europa skulle kunna haka på direkt. Och kolonialismen har ju fört med sig att europeiska språk är utbredda även i andra världsdelar.
 
 

Men hur kommer vi då att prata i Sverige om 100 år?
- Utvecklingen går i två riktningar: å ena sidan blir engelskan alltmer ett universalspråk, men å andra sidan får regionala variationer allt större betydelse. Och precis som Fredrik Lindström så gillar jag dialekter - det är ju rätt kul med den där ”guäääkbuäääken”.

 
STOCKHOLM

Ille debeva devenir un inseniator in anglese, sed deveniva professor in latino - benque de facto le greco le placeva le plus.

Incontra Hans Aili, le linguista qui debeva frequentar institution orthophonic proque ille parlava dialecto scanic in le Valle de Torneå [1] e qui ha essite occupate per Sancta Birgitta [2] durante un quarte de seculo.

- Mi patre era ex le Valle de Torneå, sed mi matre ha crescite in Scania. Illes se maritava in anno 1944 e durante mi prime deceun annos non habitava in varie placios del Valle de Torneå. Illac in le alto eveniva lucta lingual inter le svedese e finnese, e proque io habeva obtenite un colpo de scanic de matre io debeva frequentar in clinica orthophonic e apprender proprie svedese, dice Hans e ride.

Quando Hans narra super su recerca un question inevitabilitate se surge: an il occurre que le gente pone in dubita le ration de investigar detalios le quales on pote tener futile hodie?
 
 

Evidentemente alicunos considera que illo es dissipation de tempore. Ora le latino ha nulle position de toto, sed si nos vole saper qualcosa del tempore ante 1750 omne fontes son scripte in latino [3], que era alora le convenite lingua de communication precisemente como le anglese es hodie.

Si Hans habeva essite permittite decider ille haberea totevia adoptate un lingua mundial totalmente altere: interlingua.

Illo es un fortemente simplificate [4] variante del latino, con le qual grande partes de Europa poterea adherer se directemente. E le colonialismo ha ja apportate con se que linguas europee son divulgate se mesmo in altere continentes.

Sed como va nos parlar in vedia post 100 annos?
- Le developpamento va a duo directiones: De un parte le anglese deveni plus e plus un lingua universal [5], sed del altere parte le variationes regional accresce plus e plus in significantia [6]. E precisemente como Fredrik Lindström mesmo io ama dialectos - il es ja bastante amusante con iste "guäääkbuäääken".

 
TUKHOLMA

Hänestä piti tulla englannin opettaja, mutta hänestä tulikin latinan professori - vaikka oikeastaan hän piti eniten kreikasta.

Tapasimme Hans Ailin, kielitieteilijän joka pakotettiin puheklinikalle siksi että hän puhui skoonea Tornionjokilaaksossa ja on seurustellut Pyhän Birgitan kanssa neljännesvuosisadan ajan.
 

- Isä oli Tornionjokilaaksosta, mutta äiti kasvoi Skoonessa. He avioituivat vuonna 1944 ja ensimmäiset yksitoista vuottani asuimme eri puolilla Tornionjokilaaksoa. Siellä ylhäällä oli käynnissä kielisota ruotsin- ja suomenkielen välillä, ja kun olin saanut annoksen äidin skoonea sain luvan mennä puheklinikalle ja opetella oikeata ruotsi, Hans sanoo ja nauraa.
 

Kun Hans kertoo tutkimustyöstään yksi asia nousee väistämättä esiin: Sattuuko sellaista että kansa kyseenalaistaa mielekkyyden sellaisten yksityiskohtien penkomisessa jotka voivat tuntua merkityksettömiltä tämän päivän maailmassa?

Tietenkin jotkut ajattelevat että se on ajanhukkaa. Nykyisin latinalla ei ole minkäänlaista asemaa, mutta jos haluamme tietää jotakin ajasta ennen vuotta 1750 kaikki lähteet on kirjoitettu latinaksi, joka oli silloin itsestään selvä kansainvälinen kommunikointikieli juuri kuten englanti on tänään.

Jos Hans olisi saanut määrätä hän olisi kuitenkin toteuttanut aivan toisen maailmankielen: Interlinguan.
 

Interlingua on voimakkaasti yksinkertaistettu muunnos latinasta, jota suuri osa Eurooppaa osaa välittömästi. Ja kolonialismihan on saanut aikaan että eurooppalaiset kielet ovat levinneet myös muihin maanosiin.
 

Mutta mitä kieltä puhumme me Ruotsissa 100 vuoden kuluttua?
- Kehitys menee kahteen suuntaan: Yhtäältä tulee englanti yhä enemmän yleiskieleksi mutta toisaalta saavat alueelliset kielet yhä suuremman merkityksen. Ja juuri kuten Fredrik Lindström pidän minäkin murteista - onhan perin hauskaa tuon ”guäääkbuäääkenin” kanssa.

Commentarios de Allan Kiviaho

[1] Isto explica le surriso dolce de prof. Aili quando io diceva "yksi, kaksi, kolme" (un, duo, tres) durante que io prendeva le photo de gruppo al costa de belle Vättern. Jan Årmann, ex-presidente del Societate Svedese pro Interlingua e ex-artillerista habeva in su batteria in Norrbotten multe finnos, Janne sape solmente nimis ben que es meänkieli (illo es le dialecto de finnese in le Valle de Torneå).

[2] Interessantemente le X Incontro Nordic de Interlingua era arrangiate in le grande "campus" de Sancta Birgitta.

[3] Usque 1935 - le anno del nascentia mie - in Finlandia le medie de dissertationes academic que habeva essite publicate usque iste anno era scripte in latino.

[4] Correcte, certo, sed io usa in mi propaganda demagogic pro interlingua le expression "fortemente rationalisate".

[5] E iste "developpamento" (degeneration!) nos interlinguistas debe opponer.

[6] Interlingua esserea probabilemente minus periculose pro le linguas national e regional quam anglese. Al altere latere le anglese es forsan un lingua autodestructive ...!
Vide
Brussels is creating a ghastly 'Euro-English' (Brussel/Bruxellas crea un typo de horribile 'euro-anglese') - Sunday Telegraph (London), 18th November 2001.


Phil.Dr. Hans Aili, professor de latino e prefecto del Institution pro linguas francese, italian e classic e del Institution pro linguas oriental al Universitate de Stockholm, inaugurava - ante un batteria de bandieras nordic - le 2006-07-28 le
X Incontro Nordic de Interlingua (le cursos de interlingua habeva comenciate duo dies antea).

Professor Auli startava su oration in latino classic sed tunc cambiava a interlingua.

Ille i.a. presentava exemplos amusante de effortios de alicun latinistas a usar expressiones moderne con constructiones neologic ex archaic parolas latin. Secundo un information, professor Aili presentava in maio 2006 un discurso in Napoli e ille mesmo habeva pensate presentar lo in interlingua. "Al minus un summario, io presentara in le latino moderne" [= interlingua -- AK].


Actualisate le 2009-10-21

Administrator de iste sito:
--------------------------
Allan Kiviaho
SILY - Suomen Interlinguayhdistys ry.
FILF - Föreningen för Interlingua i Finland
AFIL - Association Finlandese pro Interlingua
Kivimäentie 16 E. FIN-01620 VANTAA. Finlandia