VADSTENA

X INCONTRO NORDIC DE INTERLINGUA
VADSTENA 2006-07-26--30

Estimate | Petro Caudacurte | Birgitta | Blanka | Santiago de Compostela | Avignon | Roma | Le fin del prime monasterio
Le renascentia birgittine | Sancta Birgitta in Finlandia e Estonia | Naantali | Finnos paganos
Epilogos:
Le epic match in chacos | Le monasterio de Pirita, Tallinn, 600 annos

Le ecclesia del Monasterio de Vadstena

(Discurso de Allan Kiviaho, Finlandia, al X Incontro Nordic de Interlingua, Vadstena)
Estimate interlinguistas!
In le conferentia del UMI in Gdansk, Polonia, io pronunciava un discurso de historia de Gdansk, in le conferentia del UMI in Lovecz, Bulgaria, un discurso de historia de Lovecz e nunc hic in Vadstena un discurso de historia de Vadstena.
Si le conferentia de interlingua va alicun die organisate in mi citate domestic Vanda, Finlandia, (mi sposa Brita-Lisa e io son vandalos), io va ... no! ... alicun varbergese o vadstenese debe narrar super le historia de Vanda.

Petro Caudacurte e Vadstena

Iste es Morten, 3 annos e 2 menses, nostre granfilio e un stella de rock in su dagis. Quando Morten audiva le nomine "Vadstena", ille diceva: "Pelle Svanslös viagiava a Vadstena".
Nos era stupefacite.
Morten presentava nos un libro finnese "Pekka Töpöhännän laivaretki" (Viage naval de Pekka Töpöhäntä). Morten es officialmente svedophone sed ille maestra bastante ben mesmo finnese.
Libros super Pelle Svanslös de Gösta Knutsson son multo popular mesmo in Finlandia e omne libros de iste serie son traducite a finnese.

Pelle Svanslös es in finnese Pekka Töpöhäntä e in interlingua, naturalmente, Petro Caudacurte.

Laiva läheni Vadstenan satamaa.
Le nave approchava se le porta de Vadstena.
- Katsokaa, tuolla seisoo kaksi kissaa! Ja toisella ei ole häntää! huusi Kalle.
- Reguarda! Illac sta duo cattos! E le altere ha nulle cauda! critava Kalle.
Mutta sehän oli Pekka! Ja Pekka huiskutti tassullaan.
Sed ille era ja Pekka! E Pekka agitava su pata.

- Hepskukkuu! hän huusi. - Tervetuloa Vadstenaan!
- Hepskukkuu! ille critava. - Benvenite a Vadstena!
Car interlinguistas!
Hepskukkuu! Benvenite a Vadstena!
A proposito, iste catto nigre es malitiose Måns e ille habita como Petro Caudacurte in Uppsala como etiam Kjell Rehnström, un famose catt... öhh ... interlinguista.
Brita-Lisa e io ha semper remanite pro un o duo (iste vice tres!) extra dies in Svedia post le incontros de interlingua pro facer cognoscentia con interessante placios historic. Ante plure annos nos passava Vadstena sed poteva restar solmente pro circa un hora.
Nos era multo impressionate e son multo gaudiose que iste incontro es arrangiate justo in Vadstena. Naturalmente nos ha "semper" sapite que Vadstena es uno del plus famose citates historic in tote le Europa.

Le Sancta Birgitta de Vadstena
Peregrino e propheta
1303-1373
Le vita del Sancta Birgitta es un historia le plus stupefaciente.
Illa nasceva in 1303 (quando Dante Alighieri in Firenze e Marco Polo in Venezia scribeva su obras classic), probabilemente al proprietate de Finsta in le parochia de Skederid in Uppland. Su patre Birger Petersson (Persson) era un eminente presidente de un corte regional (lagman) e su matre Ingeborg Bengtsdotter pertineva al famose lineage regal de Folkungas (regnos in Svedia, Norvegia e Danmark).

    Benque le connexion de Birgitta con le lineage regal era lontan, illa non protestava quando illa era in Roma titulate "La principessa di Nericia" (illa era maritate con Ulf Gudmarsson, le lagman de Närkes, con le qual illa habeva octo infantes). In Napoli remane un busto de bronzo con texto: "Heliga Birgitta Sveriges drottning" (Sancta Birgitta regina de Svedia).

In 1335 rege Magnus Eriksson maritava se con Blanka (Blanche) de Namur e Birgitta era nominate a su magistra.
In 1346 rege Magnus Eriksson e regina Blanka testamentava le proprietario regal in Vadstena e donava un summa remarcabile de moneta pro le veniente monasterio.
Le pictura presenta "regina Blanka", un obra famose in 1877 de Albert Edelfelt, un grande artista finlandese. E multo popular in Svedia e Finlandia es le canto de Karl Warburg de 1881 "Rida, rida ranka, hästen heter Blanka!"

    Nota ben que le regina Blanka regeva in Varberg, in vicinitate de Åsa, ubi plure conferentias de interlingua ha essite arrangiate. E illac habita Ingvar Interlingvar Stenström, un famose veterano de interlingua, "Sokrates de Varberg". Un altere distinguite interlinguista varbergese es Erik Enfors.

Sancta Birgitta e Santiago de Compostela

In 1341-42 Birgitta faceva con su sposo un pelegrinage a Santiago de Compostela in le angulo del nordwest de Espania, ancora hodie con su cathedral magnific, que era edificate jam in 899, e le sepulcro del apostolo Jacob, un del plus sancte placios del ecclesia catholic. Le patre de Birgitta habeva pelegrinate a Santiago de Compostela jam in 1321. Santiago de Compostela joca un rolo remarcabile etiam in le historia del movimento de interlingua. Barbara Rubinstein, le presidente del UMI, ha visitate illo e le interlinguistas del Universitate de Granada (qui ha publicate le Constitution Europee in interlingua)

ha pronunciate illac un grande oration pro interlingua a massas de pelegrinos. Birgitta faceva pelegrinos etiam a altere placios sancte, multe locos in Italia e in 1372 a Jerusalem e Betlehem.

Durante su pelegrinage a Santiago de Compostela in 1321 le patre de Birgitta habeva visitate Avignon in affaires politic. Jam in 1309 le Papa habeva cambiate ab Roma a Avignon. Birgitta opinava que le sol residentia juste pro le Papa era Roma e illa refusava se visitar Avignon quando illa passava le citate.

I.a. proque Birgitta ageva pro facer le Papa a retornar ab Avignon a Roma, illa cambiava a Roma (su sposo habeva morite in 1344 o 1346). In 1349 illa installava se in le Palatio de Cardinal a San Lorenzo e in 1354 in Palatium Magnum (pictura) a Piazza Farnese, donate per Francisca Papazura, un admirator de Birgitta. Le palatio es nominate etiam "Casa di Santa Brigida".
    In 1371 Birgitta viagiava a Napoli e ab illo in 1372 a Jerusalem e Betlehem, ab le qual illa retornava a Napoli e in 1373 a Roma, ubi illa moriva le 23e de julio in le mesme anno.

Su resto mortal era inscrinate in Vadstena le 4e de julio 1374.
Le processo de canonisation de Sancta Birgitta durava longe, ab 1377 a 1391. In 1379 erumpeva le grande schisma in le ecclesia, on habeva duo Papas, uno (Urban VI) in Roma e un altere in Avignon (Clemens VII).
Le Monasterio de Vadstena era consecrate in 1384 e in 1396 Birgitta era designate al patrona de Svedia per un consilio general in Arboga. In 1400 Vadstena recipeva derectos de citate.
Le ecclesia del monasterio de Vadstena era consecrate in 1430. Un de prime imprimerias de Svedia era establite in le Monasterio de Vadstena in 1495. Illo era destruite per incendio post solmente un medie anno.

Le fin del prime monasterio
Le Monasterio de Vadstena habeva essite multo ric. Illo possedeva i.a. quasi 1000 fermas. Le extermination comenciava in 1527 quando un bailo del rege Gustaf Vasa confiscava le fermas. Gustaf Vasa usava le reformation lutheran como medio de robar le ecclesia catholic de su possessiones. Etiam le possessiones del Monasterio de Vadstena era confiscate e le monachas era pressate a abandonar lor fide catholic.
In 1595 le ultime monachas in le monasterio era ponite ante le alternativo: Conversion al fide lutheran o le exilio. Tres monachas se converteva, le altere octo seligeva exilio in le Monasterio de Marienbrunn in Danzig (Gdansk), Polonia, ubi le ultime de illas moriva in 1638.

Le renascentia birgittine
In 1870 nasceva a Fåglavik Elisabeth Hesselblad, qui emigrava al Statos Unite e converteva se al fide catholic in 1902. In 1911 illa fundava con permission del Papa su proprie novitiate pro sorores de Sancta Birgitta. In 1929 illa e su congregation birgittine assumeva con supporto del Papa le Casa di Sancta Brigida in Roma. In 1935 - le anno de mi nascentia - Elisabeth Hesselblad fundava in Vadstena un casa de reposo sub regime birgittine. Illa moriva in Roma in 1957 in etate de 87 annos. Illa era beatificate per le Papa Johannes Paulo II in 2000 qui habeva in 1999 declarate Sancta Birgitta como una del tres patronas feminin de Europa.
    In 1963 le Monasterio Pax Mariae de Sancta Birgitta era fundate in Vadstena e in 1991 Matre Karin Adolfsson consecrate como prime abbedissa in Vadstena desde le anno 1595.

Sancta Birgitta in Finlandia e Estonia

In 1961 io jocava chacos in Pärnu, Estonia, contra le equipa estonian. Mi partnero donava me un libro historic "Meelis", que narrava super le lucta de estonianos contra le cavalleros teutonic. Le libro era inveloppate in un belle copertura de pelle que presentava le faciada del Monasterio de Pirita in Tallinn.

Le Monasterio "Mariental", postea "Pirita", era edificate in Tallinn post que un delegation de duo homines habeva visitate Vadstena in 1407. Le Monasterio de Vadstena adjutava Pirita in multe modos e teneva un contacto intime con illo. Infortunatemente le armea russe sub Ivan le Terribile destrueva le monasterio in 1557. Le faciada triangular del ruina de Pirita es ancora hodie un puncto de orientation quando nostre nave approcha le porto de Tallinn.
In 1961 io audiva in Pärnu le prime vice del monasterio de Pirita. In 1963 nos de novo jocava un match de chacos contra le equipa estonian, iste vice in Tallinn. Le vice-presidente del Union Estonian de Sporta presentava Tallinn a tres eminente finlandeses e me. Ille portava un emblema del Partita de Communistas e omne portas era aperte pro ille. Ille guidava nos a monasterio de Pirita e poneva nos a scalar alte a ruinas - illo era bastante periculose pro le vita ...!

Io non sapeva ante le previe sabbato que un nove monasterio de Pirita era edificate apud le ruinas in 2001. In accordo de brochura "le monachas birgittine in tote le mundo son benvenite al nove Pirita", que es catholic sed oecumenic.
Le 2006-08-28--29 Brita-Lisa e io visitava le monasterio de "Pirita". Le ruinas son ancora bastante imposante. Illac nos incontrava un gruppo de touristas svedese ex Uppsala. Necuno de illes habeva visitate Vadstena ... Ante le nove Pirita nos videva tres monachas - illas era pittoresque con su belle capellettos.

In 1443-62 era edificate un monasterio birgittine in Naantali (Nådendal / Nådens Dal / Vallis Gratiae), Finlandia. Circum le monasterio nasceva le citate de Naantali/Nådendal, que es hodie cognite como residentia estive del presidente de republica e le citate domestic de Muumi/Moomin. Le monasterio era suspendite jam in 1544 a causa del reforma lutheran. Del comparativemente grande monasterio remaneva solmente le ecclesia que suffereva seriemente in incendios in 1628 e 1756. Illo era restaurate in le 1860s e 1960s, in le ultime vice on tentava retornar le forma original in le tanto grado como possibile.

    Hodie il ha in Turku/Åbo un communion de Sancta Birgitta con 10 membros ex Mexico, India, Anglaterra e alteres, solmente un, soror Elisabeth, es un finlandese.
    In le mundo il ha quasi 1000 monachas birgittine in plus quam 40 monasterios e conventos.

Iste finnos paganos

In le libro de Luca Cesarini, "I den heliga Birgittas fotspår", Stockholm 2002, io trovava iste pictura con texto:
"Biskop Henrik döper finnarna under korståget österut. Kung Erik, det blivande helgonet S:t Erik, står till vänster." Episcopo Henrik veniva ab Uppsala, como etiam Kjell Rehnström.

Epilogo 1:
Le epic match in chacos inter Vanda e Vadstena
Vanda (Finlandia) - Vadstena (Svedia) 7-3
Esko Kangas, un interlinguista e un chachista enthusiastic qui ha longe habitate in Svedia, contactava ante le conferentia Allan Kiviaho (le presidente del Association Finlandese pro Interlingua) e proponeva le un demonstration in chacos simultanee contra un equipa de Vadstena. Pro le saison estive on non poteva arrangiar un tal demonstration. In loco de illo Esko Kangas proponeva un match inter le feritate de Vadstena, sr Rolf Isaksson, e illo de Vanda (al minus secundo ille ipse ...), Allan Kiviaho (un vandalo).
Infortunatemente, benque on sapeva que mesmo Rolf Isaksson era in le campus del monasterio de Vadstena (como inseniator de un curso in litteratura), nos nunquam succedeva in trovar nos inter le alteres pro un tal match. Totevia: Un die quando nos tentava entrar in le sala de nostre conferentia de interlingua post le repasto de mediedie, le porta era claudite. Ante le porta stava - in loco de Hannibal - un viro svedese qui era quasi nude. Ille diceva que ille habeva natate in le grande Laco de Vättern e lassate su vestimentos in le restaurante - le porta del qual era mesmo claudite. Le viro nos peteva que nos vaderea cercar le personalia del restaurante pro prender le porta de illo aperite. Nos trovava un dama qui poteva identificar le viro de nostre description vivace, illa rideva e aperiva le porta.
Immediatemente post iste incidente io me demandava: "Pensa si ille era Rolf Isaksson!?" Post le fin de nostre conferentia un viro veniva e diceva que ille era Rolf Isaksson. Vero vero, ille era le NUDISTA. Io le proponeva que nos vaderea jocar alicun partitas de blitz pro provar que es plus grande citate in chacos, Vadstena o Vanda. Infortunatemente ille non habeva tempore pro illo. Ille debeva finir su conferentia e ille diceva que ille debeva immediamente post le conferentia hastar al viace a Finlandia del est e le famose monasterio de Valamo a Ladoga, le plus grande laco in Europa. Le monasterio era capturate per le invincibile armea rubie in 1940 de novo in 1944 post le duo guerras inter Finlandia e le Union Sovietic. Un detalio interessante es que in 1942-- un escadrilio de torpedineros italian participava in defensa del Laco de Ladoga, le monasterio includente. Omne monachos russe fugiva a Finlandia, ubi illes fundava un nove monasterio de Valamo. Le russos barbaricamente profanava le monasterio sed hodie, quando Russia es de novo profundemente religiose, le monasterio de Valamo de Ladoga vive e es sub reconstruction.
Ben, proque nostre grande match non poteva se realisar, io videva in le sito del FIDE (Federation International de Chacos) que haberea mi chances essite in papiro.

www.fide.com

In le lista de chachistas Rolf Isaksson ha un valor de Elo 2081 e io 2214 (Systema Elo es un modello mathematic pro calculation le probabilitates de resultatos inter varie chachistas. Le developpator de iste systema era professor de physica Arpad Elo, le Statos Unite, originalmene Elö, un hungaro). Secundo del Systema Elo mi probabilitate de vincer contra Rolf Isaksson es 68 %. Alora, io deberea subjugar Rolf Isaksson in un match de 10 partitas ca. 7-3 ...
- Heja Finland, hurtig humör!
- Hakkaa päälle Suomen poika - sua ei Ruotsi voita!" [*]
Tunc in theoria, le practica pote monstrar alicun altere ...
- - -
[*] = "Hugga på, finska pojken, dej kan Sverige icke besegra!" / "Batte, le puero finnese, te non pote Svedia vincer!" Tunc crita hodie le publico finlandese durante le matches inter Finlandia e Svedia in athletica, calcio etc.
   "Hakkaa päälle!" era le crita de combatto del cavalleria finlandese que battaliava sub Gustaf II Adolf, rege svedese, contra le armeas catholic in le Guerra de 30 annos (1618-1648). Pro iste "hakkaa ..." le svedos appellava le cavalleria finlandese "hakkapelitar". A proposito, un svedo non pote pronunciar "päälle" - ille dice "peelle ...".
   Gustaf II Adolf era le campion de protestantes/lutheranes in le guerra. Ver, le majoritate de su truppas era mercenarios catholic - subsidiate per de Richelieu, un cardinal archicatholic francese - post que le svedos e finnos habeva essite perdite per battalias e maladias. On lo nomina Realpolitik.

Allan Kiviaho - le Kiviaho numero uno in le mundo?
In 1970s io jocava in un match inter Finlandia e Canada in chacos correspondential. Mi opponente era Dragan Gligorich (Gligorić). Ille era un immigrante ex Serbia. Ille scribeva que ille tene un "profilo basse" proque in iste tempore le ustashas croatian assassinava serbos in varie partes del mundo. Io me vangloriava que "io es certemente le Kiviaho numero uno in chacos in le mundo! An tu non es acerbe proque tu certemente non es le Gligorić numero uno ... !?" [*]
   Alicun tempore postea ille scribeva que il ha multe Kiviaho´s in le catalogo de telephono de Toronto, mesmo 5 A.Kiviahos ...! Kiviaho era longemente un nomine rar in Finlandia, durante multe annos post le guerra le sol Kiviaho in le lista de telephono de Helsinki era mi matre. Obviemente il habeva multe povre Kiviahos in Finlandia del medie, proque tanto multe Kiviahos habeva emigrate al Statos Unite e Canada. Un pauc plus postea ille continuava que in le torneo del campionato de Toronto in chacos jocava un certe Robert (Bob) Kiviaho. Ulteriormente postea il se revelava que iste Bob Kiviaho era un granmaestro in chacos correspondential.
- - -
[*] Le plus grande Gligorić es Svetozar Gligorić, un legendari granmaestro serb. Benque ille combatteva como officiero de partisanos de Tito durante le II guerra mundial ille es cognite como un persona multo human. Durante le guerra in Bosnia ille publicava un lettera aperte in le qual ille declarava que "nulle si nominate 'motivo historic' justifica le destruction de Sarajevo, iste magnific citate multicultural". Ille ha essite multo popular etiam como arbitro in torneos importante e ille ancora vive in etate de 84 annos.
Vide:
1st North American Invitational Correspondence Chess Championship (1971) (1971)
www.correspondencechess.com/marconi/naiccc1.crosstable.htm
Partitas in iste torneo:
web.ncf.ca/bw998/canchess.html#KIVIAHO
Robert Kiviaho
* Piano player, teacher, arranger
* Correspondence International Grandmaster 1984
* Canadian Correspondence Champion 1979
The Check Is in the Mail February 2007
Quote: Punishment for routine play is far more severe in postal chess (Bob Kiviaho)
The History of Correspondence Chess in Canada by Leonard Zehr and J. Ken MacDonald is a handsome volume published by Thinkers’ Press and available through the CCCA at www.correspondencechess.com/ccca for $55.00 US.
The index of players features a roster of some of the very best. ... Robert Kiviaho
OHSCA - Ontario High School Chess Association
All-Ontario High School Championship for High Schools ... Individual: Robert Kiviaho unrated (later in year 1812), Lockerby C.S., Sudbury 4-0, ...
ohsca.on.ca/history.php
Canadian Chess Champions
Northeastern Ontario. Closed. 1997 Robert Kiviaho 1994 Robert Kiviaho 1993 Robert Kiviaho 1992 Robert Kiviaho 1991 Robert Kiviaho 1990 Robert Kiviaho ...
web.ncf.ca/bw998/Champions.html
Canadian Chess Champions from the Greater Toronto Chess League Website Jan 28, 1954 "Rapid Chess" will be part of the Ontario Chess Association events at the first ..... 1979 Robert Kiviaho 1978 Jonathan Berry 1977 John Wright ...
www.torontochess.org/champions.htm
Ben, ben, ben ...! In le lista del FIDE in supra on trova:
Allan Kiviaho, ELO 2214
Robert (Bob) Kiviaho, ELO 2169.
Secundo illo mi probabilitate de vincer contra good old Bob esserea 56 %. In un match de 10 partitas ca. 5.5 - 4.5 pro Finlandia! Hurra! (Sed isto solmente al papiro).
Secundo le lista official del FIDE io es, post toto, le Kiviaho numero uno in chacos, sed solmente in chacos super le tabula - in chacos correspondential Bob es officialmente clarmente superior de io.
Mika Lako, uno de mi collegas maestros de chacos finlandese trovava in un base de datos in interrete alicun partitas de Bob Kiviaho - sed realisava que alicunos de illos habeva de facto essite jocate per me ...

Epilogo 2:
Le monasterio de Pirita in Tallinn 600 annos www.birgitta.ee

Le monasterio de Pirita face in iste anno 600 annos e un grande Festival de Sancta Birgitta
va esser arrangiate le 10-19 de augusto 2007 in Tallinn.

18 DE AUGUSTO 2007 - 21 HORAS

G.BIZET - R.SXEDRIN: SUITE DE CARMEN
Choreographia: ALBERT ALONSO M.RAVEL: BOLERO
Choreographia: NIKOLAJ ANDROSOV

BALLET IMPERIAL RUSSE & ORCHESTRA DEL
THEATRO DE OPERA NOVE DE MOSKVA DE J.KOLOBOV
Director artistic GEDIMINAS TARANDA
Conductor ERI KLAS [*]

Le festival consiste de un serie de concertos le quales va haber loco in le ruinas imposante del monasterio del Convention de Sancta Birgitta de Svedia, que le tzar Ivan le Terribile destrueva in le 16e seculo.
Ironia sed etiam conciliation de historia: Le russos orthodoxe destrueva iste monasterio catholic ... e ... le russos orthodoxe arrangia le festival pro jubilar le 600e anniversario de illo ... sub protection de Estonia lutheran!
Nos (Brita-Lisa e Allan Kiviaho) va attender al concerto del 18 augusto:
G.BIZET - R.SXEDRIN. CARMEN SUITE
Ballet Imperial Russe era fundate per la primaballerina assoluta Maja Plisetzkaja

[*] Eri Klas ha un carriera improbabile. Ille ha agite como un conductor active durante 45 annos. Ille ha comenciate su studios al Conservatorio de Tallinn e continuate illos al Conservatorio de Leningrad sub le grande Nikolaj Rabinovicz. In 1965 Eri Klas era nominate le conductor major al Casa de Opera "Estonia" e ille era su director de musica in 1975-1995, le director de musica del Opera Regal de Stockholm in 1985-1990, desde 1990 un principal conductor visitante del Opera National Finlandese. In 1991-1996 Klas era le conductor principal del Orchestra Symphonic de Aarhus, Danmark, in 1996 le conductor principal del Orchestra Symphonic de Hollanda e in 1998 le conductor principal del Orchestra Symphonic de Tampere, Finlandia (ille diceva que "usque ora io ha essite accostumate con le caviar nigre [in le Union Sovietic], nunc io debe facer me habitutate con le salsicia nigre [le 'alimento national' de Tampere ...]!".
   Desde 2002 Eri Klas ha essite le director artistic del Societate Philharmonic de Estonia - le arrangiator del iste Festival de Sancta Birgitta.
   Eri Klas ha essite premiate in Svedia per Su Majestate le Rege Carl Gustav con le ordine de "Nordstjärnan" e con le ordine del "Leon Finlandese" in Finlandia e ille es doctor h.c. del Academia de Musica Estonian.
   ... e ... Eri Klas ha essite le junior campion estonian in boxa in le classe legier. Ille es un membro del International Committee Estonian de Jocos Olympic e un Ambassador del Benevolentia del Nationes Unite.
Nos, Brita-Lisa e io, ha attendite a un concerto in le Casa de Finlandia ca. in 1990, que era conducite per Eri Klas. Illo era un concerto arrangiate per "mi" casa de pressa pro supporto de Estonia, que era in processo de liberation e in condition miserabile post un occupation sovietic de plus quam 45 annos. In iste concerto cantava la superstella Dilbér, un brillante cantatrice uigure ex China qui startava su carriera splendide in Finlandia. Sra Dilbér suffreva de angina sed illa demonstrava su numero con bravour - un citatana del plus grande stato del mundo heroicamente assisteva uno del plus parve nationes in le mundo ...
Le 18e de junio 2007, nos viagiava a Tallinn e procurava le billetes e reservava un camera al "guesthouse" (casa de hospites) del nove monasterio de Pirita, presso al ruinas del vetule monasterio! Nos era servite per un monacha sud-american, un persona multo amical, vestite in vestimento pittoresc de birgittinas.
Con salutes a omne interlinguistas
Brita-Lisa e Allan Kiviaho
Le texto in supra es scribite in
Clicca le lupo roman e lege que Hans Aili, le professor in latino in le Universitate de Stockholm, un cognite recercator de historia de Sancta Birgitta, diceva super interlingua al X INCONTRO NORDIC DE INTERLINGUA al campus del monasterio de Sancta Birgitta in Vadstena in anno 2006!
Uno del numeros del programma al Festival de Birgitta in Tallinn es:
15 DE AUGUSTO 2007 - 21 HORAS: C.ORFF: CARMINA BURANA. ANGELIKA MIKK, soprano; CHORO E ORCHESTRA DEL THEATRO DE OPERA NOVE DE MOSKVA DE J.KOLOBOV; CHORO DE PUEROS DE TALLINN. Conductor ERI KLAS. Choreographia per TIINA OLLESK e RENE NÕMMIK; FINE 5 Theatro de dansa.
Lege que C.Orff ha dicite de latino!

Hip-hip-hurrah! Nos jam ha le billetes, comprate al Theatro "Estonia". Le prime venditor de iste billetes es "Kaubamaja" ("Casa magazin"), ubi io visitava jam ante ca. 45 annos.
Tunc illo era un magazin typic sovietic, gris con multe pauc articulos. Hodie illo es un magnific super-mercato ...

Actualisate le 2007-10-31

Administrator de iste sito:
--------------------------
Allan Kiviaho
SILY - Suomen Interlinguayhdistys ry.
FILF - Föreningen för Interlingua i Finland
AFIL - Association Finlandese pro Interlingua

Petro Caudacurte e Vadstena
		Iste es *Morten, 3 annos e 2 menses, nostre granfilio e un stella de rock in su dagis. Quando Morten audiva le nomine "Vadstena", ille diceva: "Pelle Svanslös viagiava a Vadstena".* Nos era stupefacite.
		Morten presentava nos un libro finnese *"Pekka Töpöhännän laivaretki"* (Viage naval de Pekka Töpöhäntä). Morten es officialmente svedophone sed ille maestra bastante ben mesmo finnese. Libros super *Pelle Svanslös* de *Gösta Knutsson* son multo popular mesmo in Finlandia e omne libros de iste serie son traducite a finnese.
*Pelle Svanslös* es in finnese *Pekka Töpöhäntä* e in interlingua, naturalmente, *Petro Caudacurte*.
		Laiva läheni Vadstenan satamaa. Le nave approchava se le porta de Vadstena. - Katsokaa, tuolla seisoo kaksi kissaa! Ja toisella ei ole häntää! huusi Kalle. - Reguarda! Illac sta duo cattos! E le altere ha nulle cauda! critava Kalle. Mutta sehän oli Pekka! Ja Pekka huiskutti tassullaan. Sed ille era ja Pekka! E Pekka agitava su pata.
- Hepskukkuu! hän huusi. - Tervetuloa Vadstenaan! - Hepskukkuu! ille critava. - Benvenite a Vadstena! Car interlinguistas! Hepskukkuu! Benvenite a Vadstena! A proposito, iste catto nigre es malitiose *Måns* e ille habita como *Petro Caudacurte* in Uppsala como etiam *Kjell Rehnström*, un famose catt... öhh ... interlinguista. Brita-Lisa e io ha semper remanite pro un o duo (iste vice tres!) extra dies in Svedia post le incontros de interlingua pro facer cognoscentia con interessante placios historic. Ante plure annos nos passava Vadstena sed poteva restar solmente pro circa un hora. Nos era multo impressionate e son multo gaudiose que iste incontro es arrangiate justo in Vadstena. Naturalmente nos ha "semper" sapite que Vadstena es uno del plus famose citates historic in tote le Europa.
		Le Sancta Birgitta de Vadstena Peregrino e propheta 1303-1373 Le vita del Sancta Birgitta es un historia le plus stupefaciente. Illa nasceva in 1303 (quando Dante Alighieri in Firenze e Marco Polo in Venezia scribeva su obras classic), probabilemente al proprietate de Finsta in le parochia de Skederid in Uppland. Su patre Birger Petersson (Persson) era un eminente presidente de un corte regional (lagman) e su matre Ingeborg Bengtsdotter pertineva al famose lineage regal de Folkungas (regnos in Svedia, Norvegia e Danmark).
Benque le connexion de Birgitta con le lineage regal era lontan, illa non protestava quando illa era in Roma titulate "La principessa di Nericia" (illa era maritate con Ulf Gudmarsson, le lagman de Närkes, con le qual illa habeva octo infantes). In Napoli remane un busto de bronzo con texto: "Heliga Birgitta Sveriges drottning" (Sancta Birgitta regina de Svedia).

18 DE AUGUSTO 2007 - 21 HORAS

G.BIZET - R.SXEDRIN: SUITE DE CARMEN Choreographia: ALBERT ALONSO	M.RAVEL: BOLERO Choreographia: NIKOLAJ ANDROSOV
BALLET IMPERIAL RUSSE & ORCHESTRA DEL THEATRO DE OPERA NOVE DE MOSKVA DE J.KOLOBOV Director artistic GEDIMINAS TARANDA Conductor ERI KLAS *[]**

		In 1335 rege Magnus Eriksson maritava se con Blanka (Blanche) de Namur e Birgitta era nominate a su *magistra. In 1346 rege Magnus Eriksson e regina Blanka testamentava le proprietario regal in Vadstena e donava un summa remarcabile de moneta pro le veniente monasterio. Le pictura presenta "regina Blanka", un obra famose in 1877 de Albert Edelfelt, un grande artista finlandese. E multo popular in Svedia e Finlandia es le canto de Karl Warburg* de 1881 "Rida, rida ranka, hästen heter Blanka!"
Nota ben que le regina Blanka regeva in Varberg, in vicinitate de Åsa, ubi plure conferentias de interlingua ha essite arrangiate. E illac habita *Ingvar Interlingvar Stenström, un famose veterano de interlingua, "Sokrates de Varberg". Un altere distinguite interlinguista varbergese es Erik Enfors*.

Sancta Birgitta e Santiago de Compostela
		In 1341-42 Birgitta faceva con su sposo un pelegrinage a Santiago de Compostela in le angulo del nordwest de Espania, ancora hodie con su cathedral magnific, que era edificate jam in 899, e le sepulcro del apostolo Jacob, un del plus sancte placios del ecclesia catholic. Le patre de Birgitta habeva pelegrinate a Santiago de Compostela jam in 1321. Santiago de Compostela joca un rolo remarcabile etiam in le historia del movimento de interlingua. Barbara Rubinstein, le presidente del UMI, ha visitate illo e le interlinguistas del Universitate de Granada (qui ha publicate le Constitution Europee in interlingua)
ha pronunciate illac un grande oration pro interlingua a massas de pelegrinos. Birgitta faceva pelegrinos etiam a altere placios sancte, multe locos in Italia e in 1372 a Jerusalem e Betlehem.
		Durante su pelegrinage a Santiago de Compostela in 1321 le patre de Birgitta habeva visitate Avignon in affaires politic. Jam in 1309 le Papa habeva cambiate ab Roma a Avignon. Birgitta opinava que le sol residentia juste pro le Papa era Roma e illa refusava se visitar Avignon quando illa passava le citate.
		I.a. proque Birgitta ageva pro facer le Papa a retornar ab Avignon a Roma, illa cambiava a Roma (su sposo habeva morite in 1344 o 1346). In 1349 illa installava se in le Palatio de Cardinal a San Lorenzo e in 1354 in Palatium Magnum (pictura) a Piazza Farnese, donate per Francisca Papazura, un admirator de Birgitta. Le palatio es nominate etiam "Casa di Santa Brigida". In 1371 Birgitta viagiava a Napoli e ab illo in 1372 a Jerusalem e Betlehem, ab le qual illa retornava a Napoli e in 1373 a Roma, ubi illa moriva le 23e de julio in le mesme anno.
Su resto mortal era inscrinate in Vadstena le 4e de julio 1374. Le processo de canonisation de Sancta Birgitta durava longe, ab 1377 a 1391. In 1379 erumpeva le grande schisma in le ecclesia, on habeva duo Papas, uno (Urban VI) in Roma e un altere in Avignon (Clemens VII). Le Monasterio de Vadstena era consecrate in 1384 e in 1396 Birgitta era designate al patrona de Svedia per un consilio general in Arboga. In 1400 Vadstena recipeva derectos de citate. Le ecclesia del monasterio de Vadstena era consecrate in 1430. Un de prime imprimerias de Svedia era establite in le Monasterio de Vadstena in 1495. Illo era destruite per incendio post solmente un medie anno. Le fin del prime monasterio Le Monasterio de Vadstena habeva essite multo ric. Illo possedeva i.a. quasi 1000 fermas. Le extermination comenciava in 1527 quando un bailo del rege Gustaf Vasa confiscava le fermas. Gustaf Vasa usava le reformation lutheran como medio de robar le ecclesia catholic de su possessiones. Etiam le possessiones del Monasterio de Vadstena era confiscate e le monachas era pressate a abandonar lor fide catholic. In 1595 le ultime monachas in le monasterio era ponite ante le alternativo: Conversion al fide lutheran o le exilio. Tres monachas se converteva, le altere octo seligeva exilio in le Monasterio de Marienbrunn in Danzig (Gdansk), Polonia, ubi le ultime de illas moriva in 1638. Le renascentia birgittine In 1870 nasceva a Fåglavik *Elisabeth Hesselblad*, qui emigrava al Statos Unite e converteva se al fide catholic in 1902. In 1911 illa fundava con permission del Papa su proprie novitiate pro sorores de Sancta Birgitta. In 1929 illa e su congregation birgittine assumeva con supporto del Papa le Casa di Sancta Brigida in Roma. In 1935 - le anno de mi nascentia - Elisabeth Hesselblad fundava in Vadstena un casa de reposo sub regime birgittine. Illa moriva in Roma in 1957 in etate de 87 annos. Illa era beatificate per le Papa Johannes Paulo II in 2000 qui habeva in 1999 declarate Sancta Birgitta como una del tres patronas feminin de Europa. In 1963 le Monasterio Pax Mariae de Sancta Birgitta era fundate in Vadstena e in 1991 Matre Karin Adolfsson consecrate como prime abbedissa in Vadstena desde le anno 1595.

Sancta Birgitta in Finlandia e Estonia
		In 1961 io jocava chacos in Pärnu, Estonia, contra le equipa estonian. Mi partnero donava me un libro historic "Meelis", que narrava super le lucta de estonianos contra le cavalleros teutonic. Le libro era inveloppate in un belle copertura de pelle que presentava le faciada del Monasterio de Pirita in Tallinn.
		Le Monasterio "Mariental", postea "Pirita", era edificate in Tallinn post que un delegation de duo homines habeva visitate Vadstena in 1407. Le Monasterio de Vadstena adjutava Pirita in multe modos e teneva un contacto intime con illo. Infortunatemente le armea russe sub *Ivan le Terribile* destrueva le monasterio in 1557. Le faciada triangular del ruina de Pirita es ancora hodie un puncto de orientation quando nostre nave approcha le porto de Tallinn. In 1961 io audiva in Pärnu le prime vice del monasterio de Pirita. In 1963 nos de novo jocava un match de chacos contra le equipa estonian, iste vice in Tallinn. Le vice-presidente del Union Estonian de Sporta presentava Tallinn a tres eminente finlandeses e me. Ille portava un emblema del Partita de Communistas e omne portas era aperte pro ille. Ille guidava nos a monasterio de Pirita e poneva nos a scalar alte a ruinas - illo era bastante periculose pro le vita ...!

		Io non sapeva ante le previe sabbato que un nove monasterio de Pirita era edificate apud le ruinas in 2001. In accordo de brochura "le monachas birgittine in tote le mundo son benvenite al nove Pirita", que es catholic sed oecumenic. Le 2006-08-28--29 Brita-Lisa e io visitava le monasterio de "Pirita". Le ruinas son ancora bastante imposante. Illac nos incontrava un gruppo de touristas svedese ex Uppsala. Necuno de illes habeva visitate Vadstena ... Ante le nove Pirita nos videva tres monachas - illas era pittoresque con su belle capellettos.
		In 1443-62 era edificate un monasterio birgittine in Naantali (Nådendal / Nådens Dal / Vallis Gratiae), Finlandia. Circum le monasterio nasceva le citate de Naantali/Nådendal, que es hodie cognite como residentia estive del presidente de republica e le citate domestic de Muumi/Moomin. Le monasterio era suspendite jam in 1544 a causa del reforma lutheran. Del comparativemente grande monasterio remaneva solmente le ecclesia que suffereva seriemente in incendios in 1628 e 1756. Illo era restaurate in le 1860s e 1960s, in le ultime vice on tentava retornar le forma original in le tanto grado como possibile.
Hodie il ha in Turku/Åbo un communion de Sancta Birgitta con 10 membros ex Mexico, India, Anglaterra e alteres, solmente un, soror Elisabeth, es un finlandese. In le mundo il ha quasi 1000 monachas birgittine in plus quam 40 monasterios e conventos.
Iste finnos paganos
		In le libro de Luca Cesarini, "I den heliga Birgittas fotspår", Stockholm 2002, io trovava iste pictura con texto: "Biskop Henrik döper finnarna under korståget österut. Kung Erik, det blivande helgonet S:t Erik, står till vänster." Episcopo Henrik veniva ab Uppsala, como etiam Kjell Rehnström.